Уул уурхай - Сүхбаатар аймаг

Нүүрсний экспорт өмнөх сараас 2 дахин нэмэгджээ

zulaa — Thu, 14 Aug 2025 17:12:31 +0800

Монгол Улсын Засгийн газрын 2025 оны долоодугаар сарын 9-ний өдрийн 26 дугаар тогтоолоор “Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-д гурван сарын хугацаатай онцгой дэглэм тогтоож, тус компанид Засгийн газрын Онцгой бүрэн эрхт төлөөлөгчийн багийг томилон ажиллуулж байгаа.

“Эрдэнэс Тавантолгой” ХК дахь Засгийн газрын онцгой бүрэн эрхт төлөөлөгчийн багийн ахлагч, ЗГХЭГ-ын дэд дарга У.Бямбасүрэн энэ хугацаанд авч хэрэгжүүлж байгаа ажлын явц, үр дүнгийн талаар энэ долоо хоногт Засгийн газрын хуралдаанд танилцууллаа.

Онцгой дэглэмийн хугацаанд улс орны эдийн засгийн өсөлтийг эрчимжүүлэх, гадаад валютын орох урсгал, нөөцийг нэмэгдүүлэх, Үндэсний баялгийн сангийн тухай хуулийн хэрэгжилтийг хангах хүрээнд нүүрс тээвэрлэх, ачих, хил нэвтрүүлэх үйл ажиллагааг боловсронгуй болгох, салбар дундын уялдааг сайжруулах, болзошгүй эрсдэлээс урьдчилан сэргийлэх болон компанийн удирдлага, зохион байгуулалт, хяналт, сахилга, хариуцлагыг дээшлүүлж, компанийн үйл ажиллагаанд тулгарч байгаа хүндрэлтэй асуудлыг шуурхай шийдвэрлэхийг даалгасан.

Онцгой бүрэн эрхт төлөөлөгчийн баг олборлолт, тээвэр, борлуулалт болон бусад үйл ажиллагааг сайжруулах гэсэн үндсэн 4 чиглэлийн хүрээнд хэрэгжүүлэх ажлын төлөвлөгөөг батлан ажиллаж байна. Төлөвлөгөөний хэрэгжилтийг хангах хүрээнд, олон улсын нүүрсний зах зээлийн үнийн уналтаас шалтгаалан зогсоод байсан биржийн зарим гэрээний худалдан авагчидтай хэлцэл хийн гэрээний дагуу төлсөн төлбөрт гэрээнд тусгасан үнээр буюу арилжаа хийх үеийн өндөр үнээр нүүрсийг нийлүүлж гэрээг дүгнэж, дуусгавар болгохоор тохиролцсоноор 5 гэрээ үргэлжлэн хэрэгжихээр боллоо.

2025 оны эхний хагас жилд нийт 85 удаагийн нээлттэй цахим арилжаа зохион байгуулснаас 65 удаагийн арилжаа амжилтгүй болж, 20 удаагийн арилжаагаар 1.3 сая тонн нүүрс арилжаалсан. Харин Ганцмод боомт дахь хатуу коксжих нүүрсний үнэ долоодугаар сарын эхээр өсөж, 1 тн нүүрсний үнэ 700 юаниас 1000 юань хүртэл өссөн бөгөөд биржийн арилжааны зохион байгуулалтыг сайжруулснаар долоодугаар сараас наймдугаар сарын 11-ний өдрийг хүртэл хугацаанд 23 удаагийн биржийн арилжаагаар 1.4 сая тонн нүүрс арилжааллаа.

Түүнчлэн биржээр борлуулсан нүүрсний экспорт оны эхнээс буурсаар зургаадугаар сард 132.8 мянган тоннд хүрээд байсан бол зөвхөн долоодугаар сард 268.7 мянган тонн болж, өмнөх сараас 2 дахин нэмэгдсэн тухай Засгийн газрын хуралдаанд танилцууллаа.

Нүүрс тээврийн үйл ажиллагааг нэмэгдүүлж, зарим төсөл хөтөлбөрүүдийн үйл ажиллагааг эрчимжүүлж байна. Тухайлбал, Тавантолгойн нүүрс ачих логистикийн төв (ТНАЛТ)-ийн үйл ажиллагааг жигдрүүлэх, ашиглалтад оруулах, төслийг бүрэн хүчин чадлаар ажиллуулах зорилгоор Хяналт шалгалтын баг болон техникийн ажлын хэсгийг томилон ажиллуулж байна. Мөн Нүүрс баяжуулах үйлдвэрийг тэжээлээр хангах, Авто ачилтын байгууламжийн үйл ажиллагаанд процессын зураг авалт хийж үйл ажиллагааг жигдрүүлэхээр ажиллаж байгаа болон компанийн бүтэц зохион байгуулалтыг оновчтой болгох, өр төлбөр, зардал бууруулах үр ашгийг нэмэгдүүлэх хүрээнд хийж хэрэгжүүлж байгаа ажил, үр дүнгийн талаар Засгийн газрын гишүүдэд онцлон танилцуулав.

“Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-ийн танилцуулга тайлан мэдээллийг сонссоны дараа Монгол Улсын Ерөнхий сайд болон Засгийн газрын гишүүд онцгой дэглэмийн хугацаанд хийж хэрэгжүүлж байгаа ажлын үр дүнг сайшааж, цаашид богино хугацаанд үр дүнтэй ажиллахыг үүрэг болголоо.

Б.Жавхлан: Нүүрсний төмөр замын тээврийн зардлыг 50 хувиар буурууллаа

zulaa — Wed, 26 Mar 2025 09:23:22 +0800

Засгийн газраас байгуулсан экспортыг эрчимжүүлж, валютын нөөцийг нэмэгдүүлэх үүрэг бүхий ажлын хэсгийн II хуралдаан өнөөдөр боллоо. Дэлхийн зах зээл дээр нүүрсний үнэ унаж байгаа учраас экспортоо нэмэгдүүлэх шаардлага үүссэн. Тиймээс тус ажлын хэсэг экспортыг нэмэгдүүлэхэд чиглэсэн арга хэмжээ авч, шийдвэрүүдийг гаргах юм.

2025 оны төсөвтөө нэг тонн нүүрсийг 105 ам.доллароор нийт 83 сая тонн нүүрс экспортлохоор тусгасан. Гэсэн хэдий ч он гарсаар эхний хоёр сарын байдлаар нүүрсний үнэ тонн нь 80 гаруй ам.долларт хэлбэлзэж, 20 орчим хувиар буураад байгаа юм.

Ажлын хэсэг өнгөрсөн амралтын өдрүүдэд боомтуудад ажиллаж, хэд хэдэн шийдвэр гаргасан байна. Тухайлбал, төмөр замын нүүрсний тээврийн үнийг 50 хувь бууруулах, Уул уурхайн биржийн тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулахаар болжээ. Эдгээр арга хэмжээний үр дүн 1-2 сарын дараа мэдрэгдэж эхлэх аж.

Сангийн сайд Б.Жавхлан: Ханги, Гашуунсухайт боомт манай биржийн арилжааг нэвтрүүлж байгаа гол хилийн боомтууд. Тэнд биржийн арилжаатай холбоотой асуудлууд байна. Шивээхүрэн боомтын тухайд хувийн компаниуд нүүрсээ гаргаж байна. Тэнд нөхцөл байдал арай өөр байна. Хувийн компаниуд оролцсон боомтын бүтээн байгуулалтын ажил маш сайн явсан байна.

Нүүрсний үнэ унаад байгаа түр зуурын асуудлаас шалтгаалж экспорт багассан. Боомтын наана, цаана овоолгууд үүссэн. Тиймээс биржийн шинэ арилжаанууд хийгдэж чадахгүй болчихоод байгаа. Цаашдаа биржийн асуудлыг шат дараатай шийдээд явна. Төр төмөр зам, боомт талаас бүхий л боломжит өртгүүдийг бууруулж байна. Хамгийн нэгдүгээрт бид газар дээр нь очоод Монголын төмөр зам, Тавантолгой төмөр замын Гашуунсухайт, Ханги чиглэлийн төмөр замын тээврийн үнийг авто тээврийн үнэтэй өрсөлдөхүйцээр буурууллаа. Тухайлбал, Ханги чиглэлийн төмөр замын тээвэр 92 ам.доллар байгаа бол төмөр замынхыг 90 ам.доллар бууруулсан. Цаашдаа ч бууруулах боломжийг эрэлхийлж ажиллана.

Б.Дэлгэрсайхан: Цаашдаа экспорт нэмэгдэнэ

Зам тээвэр хөгжлийн сайд Б.Дэлгэрсайхан: Ажлын хэсэг өнгөрсөн 7 хоногт боомтууд дээр ажиллаад ирлээ. Манай ажлын хэсэг экспортыг нэмэгдүүлэхэд хил боомтод ямар гацаа байна, хаана өртөг зардал өндөр байна вэ гэдгийг хараад, гурван боомтод ажиллалаа. Зам тээврийн яамны хувьд төмөр замын нүүрсний тээврийг нэмэгдүүлэхийн тулд нүүрсний тарифыг 50 хувь хөнгөлсөн. Энэ хөнгөлөлт машины тээвэртэй өрсөлдөхүйц хэмжээнд очсон. Гэвч газар дээр нь очоод харахад тарифыг бууруулах олон боломж харагдаж байна. Уурхайн амнаас нүүрсийг зөөгөөд ачилтын талбайд авчирдаг зардал өндөр байна. Үүнийг хямдруулах боломж бий. Мөн хилээр гарч байгаа гарцыг нэмэгдүүлэх боломж байна.

Цаашдаа экспорт нэмэгдэнэ. Боомтуудаар явахад Ханги-Мандал боомтоор гэхэд экспорт чөлөөтэй гарч байна, боломж байна. Гашуунсухайт дээр Ганцмодны агуулах дүүрсэнтэй холбоотойгоор Хятадын талын татан авалт нэлээд багассан байна. Гэхдээ ямар ч байсан бид тээврийнхээ өртөг зардлыг хямдрууллаа. Шивээхүрэн боомт дээр нүүрс хэвийн гарч байна. Ямар нэгэн тээврийн гацаа байхгүй байна.

Гашуунсухайт-Ганцмодны төмөр замын хил холболтыг шийдсэний дараа Сэхээ-Шивээхүрэн боомтын төмөр замыг холбоно. 300 метр л дутуу байна. 300 метр төмөр зам тавьчихад бараг Ганцмод-Гашуунсухайтаас өмнө ашиглалтад орох боломж байна.

Ц.Туваан: Уул уурхайн биржийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулна

Аж үйлдвэр эрдэс баялгийн сайд Ц.Туваан: Манай улсын экспортын 93-94 хувийг уул уурхайн бүтээгдэхүүн эзэлдэг. Тэгэхээр уул уурхайн бүтээгдэхүүний үнэ буураад ирэхээр Монгол Улсын төсвийн орлого доголддог. Тиймээс манай ажлын хэсэг маш чухал байгаа юм. Нүүрсний арилжааг манай улс Уул уурхайн биржийн тухай хуулиараа явуулдаг. Бирж дээрээ зараад 3-4 сарын дотор нүүрсээ хүргэдэг байсан. Өнөөдөр манай хилээр гарч байгаа нүүрс өмнө нь зарагдсан нүүрс гэж ойлгож болно. Тэнд үндсэн гацаа үүсэж байгаа.

Манай хамгийн гол нүүрсний экспортыг гаргадаг боомт дээр Хятадын талдаа агуулах нь дүүрчихсэн байна. Тиймээс нүүрс хүлээж авах зайгүй байгаатай холбоотойгоор тээвэрлэх, борлуулах асуудал доголдоод байгаа юм. Мөн нүүрсний үнэ унасантай холбоотойгоор Уул уурхайн биржийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах шаардлага үүссэн. Яагаад гэхээр энэ хууль үнэ өсөлттэй үед батлагдсан. Унахаар хэрхэн зохицуулах асуудлыг шийдээгүй байсан учраас биржийн арилжаан дээр гацаа үүсэж байна. Тиймээс маршаагийн Засгийн газрын хуралдаан дээр Уул уурхайн биржийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах асуудлаа яриад УИХ-д өргөн барина.

Уул уурхайн бирж дээр маш олон удаагийн арилжаа амжилтгүй болоод байна. Үнэ унаад байгаа учраас өнөөдөр худалдаж авсан үнэ нь маргааш дахиад унавал яах вэ гэдэг боломжлолоос болоод арилжаанд орохгүй байна. Тиймээс хуулиараа индексжүүлж өгснөөр тодорхой хугацааны дотор үнийг буулгаж өгөх боломж бүрдүүлнэ.

Энэ жил манай улс 83 сая тонн нүүрсийг 105 ам.доллароор борлуулна гэж төсөвтөө тусгасан. Үнэ унасан учраас экспортлох хэмжээгээ нэмэгдүүлэх шаардлагатай. Ерөнхий сайдын түвшинд болон Хятадын Хөгжил шинэтгэлийн хороотой уулзахдаа Монгол Улсын нүүрсний экспортыг 100 сая тонноос дээш гаргах зорилготой уулзалт, хэлцэл хийгээд явж байна.

Түүнчлэн, Биржийн журамд өөрчлөлт оруулсан. Нүүрсний үнэ өндөр байх үед биржийн хатуу нөхцөлтэй худалдаа хэвийн үргэлжилж байсан бол үнэ буурсан үед үнийн хатуу нөхцөлийг урт хугацаагаар тулгах нь худалдан авагч талд их хэмжээний алдагдал үүсгэж байгаа учраас нүүрсний татан авалтууд гацаж хилийн наана болоод цаанаа хэт их овоолго үүсээ, ачаалал үүссэн. Тиймээс нүүрсний үнэ өссөн үед өсгөж, буурсан үед буулгах үнийн индексийг боловсруулж, журмаа шинэчилсэн. Үүний үр дүнд эхний ээлжинд 1 сая тонн нүүрс худалдан авах захиалга орж ирсэн талаар сайд нар мэдээллээ. Цаашид энэ байдал үргэлжилвэл богино хугацаанд биржийн арилжаа сэргэнэ гэж тооцож байгаа аж.

"Шинэ уужим орд" компани ба Уулбаян сумынхны зөрчил ингэж эхэлжээ

zulaa — Thu, 13 Apr 2023 15:14:38 +0800

Сүхбаатар аймгийн Уулбаян суманд холимог метал олборлох тусгай зөвшөөрөлтэй "Шинэ уужим орд" компани болоод нутгийн иргэд хооронд томоохон хэмжээний зөрчил үүсээд буй. Энэ зөрчил одоогоос дөрөв орчим жилийн өмнөөс эхлэлтэй.

Тодруулбал, "Шинэ уужим орд" компани нь Уулбаян сумын шүтээн газар болон тахилгат уул усанд ойрхон өрөмдлөгийн үйл ажиллагаа явуулахтай холбоотой иргэд гомдол гаргаж, Мэргэжлийн хяналтын газар болон бусад холбогдох газрууд хамтарсан шалгалтыг 2019 онд хийсэн байдаг. Тус шалгалтын үр дүнд "Шинэ уужим орд" компанийн үйл ажиллагааг зогсоох сумын Засаг даргын захирамж гарч, энэ маргаан түр хугацаанд зогссон билээ.

Гэвч тус компани энэ оны гуравдугаар сарын 24-ний өдрийн 22:00 цагт хайгуулын өрөмдлөгийн үйл ажиллагаагаа дахин эхлүүлж иргэдийн эсэргүүцэлтэй нүүр тулаад буй. Уулбаян сумаас баруун зүгт 8.8 километрт орших өвөг дээдсийн үе уламжлан тахиж, шүтэж ирсэн Баянмөнх, Баянцогт, Батцагаан хайрхдуудын дунд “Цагаан ширээ” хэмээх газар уг уурхай ашиглалтын үйл ажиллагаа явуулах зөвшөөрөл авчээ. Энэ талаар Уулбаян сумын Баян багийн иргэн, “Баянмөнх хайрханаа хамгаалах тэгш ширээ иргэдийн холбоо” НҮТББ-ын үүсгэн байгуулагч Э.Мөнх-Эрдэнэ “Уурхайн үйл ажиллагаа албан ёсоор эхэлсэн 2019 онд Уулбаян сумын Засаг даргаар Д.Шижирбаатар ажиллаж байсан. Тэрбээр ард иргэдийн санал хүсэлтийг үл харгалзан ашиглалтын үйл ажиллагааны гурван талт гэрээнд дур мэдэн гарын үсэг зурсан. Үүний дараа тус компани хайгуулын үйл ажиллагаа явуулах техник хэрэгслээ байршуулж эхэлсэн. Удалгүй аймгийн Засаг дарга болон холбогдох албан тушаалтнуудад үүрэг өгч, тус компанийн үйл ажиллагааг зогсоосон ч 2022 оноос энэ уурхай гүйцээх хайгуулын үйл ажиллагаагаа дахин явуулж эхэлсэн.”Шинэ уужим орд” компанийн хайгуул хийж байгаа газар полиметал буюу холимог метал, зэс, хөнгөн цагаан, төмөр, хар тугалга зэргийн хоёр сая 800 мянган тоннын нөөцтэй гэсэн мэдээлэл авсан. 2018 оны долдугаар сарын 02-ноос 2048 оны долдугаар сарын 02-ныг хүртэл ашиглалтын тусгай зөвшөөрлөө авсан юм билээ.

Нутгийн ард иргэд зөвшөөрөөгүй байхад гүйцээх хайгуулын үйл ажиллагаа явуулахаар зүтгээд байгаагийн далд учрыг ойлгохдоо “Шинэ уужим орд” ХХК хайгуулын үйл ажиллагаагаа дуусгаад, ашиглалтын зөвшөөрлөө өөр компанид дамлан зарж магадгүй гэж нутгийн иргэд бид хардаж байгаа учраас хүчтэй эсэргүүцсээр байх болно” гэж ярилаа.

Аймгийн Засаг дарга Ж.Эрдэнэбаатар, ашиглалтын тусгай зөвшөөрлийн талбай хамаарах сумыг төлөөлж Уулбаян сумын Засаг дарга Д.Шижирбаатар, “Шинэ уужим орд” ХХК-ийн Ерөнхий захирал Ч.Рэгзэдмаа нар гурван талт гэрээнд гарын үсэг зуржээ. Энэ гэрээнд гарын үсэг зурахдаа иргэдэд мэдэгдээгүй гэсэн шалтгаанаар тухайн үеийн Засаг дарга Д.Шижирбаатарыг нутгийн иргэд эрх ашгийн зөрчилтэй үйл ажиллагаа явуулсан гэж хардаж байгаа аж.

Д.Шижирбаатар: Хууль бус захирамж гаргасан гэсэн үндэслэлээр “Шинэ уужим орд” компани шүүхэд хандсан

“Шинэ уужим орд” компани нутгийн захиргааны байгууллагатай хамтран ажиллах гэрээг 2019 оны дөрөвдүгээр сарын 19-ний өдөр Сүхбаатар аймгийн төв Баруун-Урт хотод байгуулжээ. Тодруулбал, Засгийн газрын 2016 оны 179 дүгээр тогтоолын дагуу аймгийн Засаг дарга Ж.Эрдэнэбаатар, ашиглалтын тусгай зөвшөөрлийн талбай хамаарах сумыг төлөөлж Уулбаян сумын Засаг дарга Д.Шижирбаатар, “Шинэ уужим орд” ХХК-ийн Ерөнхий захирал Ч.Рэгзэдмаа нар гурван талт гэрээнд гарын үсэг зуржээ. Энэ гэрээнд гарын үсэг зурахдаа иргэдэд мэдэгдээгүй гэсэн шалтгаанаар тухайн үеийн Засаг дарга Д.Шижирбаатарыг нутгийн иргэд эрх ашгийн зөрчилтэй үйл ажиллагаа явуулсан гэж хардаж байгаа аж. Тиймээс бид Уулбаян сумын Засаг дарга асан, Сүхбаатар аймгийн ИТХ-ын төлөөлөгч Д.Шижирбаатартай холбогдож хариу тайлбар авлаа.

Тэрбээр “Засгийн газрын 179 тогтоолоор гурван талын хамтран ажиллах гэрээг аймгаас тулгасны дагуу 2019 онд байгуулж байсан. Хайгуулын тусгай зөвшөөрөл биш болохоор сумын иргэдээс санал асуух шаардлагагүй. Энэ гэрээ нэг жилийн хүчинтэй байсан учир хугацаа нь аль хэдийнэ дууссан. Үүний дараа сумын Засаг даргын бүрэн эрхийнхээ хүрээнд захирамж гаргаж үйл ажиллагааг нь зогсоосон.

Гэтэл хууль бус захирамж гаргаж үйл ажиллагаа зогсоосон гэсэн шалтгаанаар “Шинэ уужим орд” ХХК намайг шүүхэд өгсөн. Ингэснээр би тус компанид хэдэн үеэрээ төлөөд барахгүй их хэмжээний өртэй болчихсон. Миний төрсөн нутаг “Баянмөнх” хайрхны ойролцоо хайгуулын үйл ажиллагаа явуулж байгаа учир цуцлуулах гэж хичээсэн боловч үйл ажиллагааг нь зогсоовол их хэмжээний өрөнд орох асуудал үүсээд хуулийн өмнө хүчин мөхөстсөн” гэв. Д.Шижирбаатар нь 2008-2012 онд Уулбаян сумын Засаг даргаар, 2012-2016 онд Сүхбаатар аймгийн ИТХ-ын даргаар ажиллажээ. Үүнээс гадна “Шинэ уужим орд” компанийн төлөөллүүд “Баян” багийн иргэдтэй уулзах үеэр “Бид ашиглалтын тусгай зөвшөөрөлтэй үйл ажиллагаагаа явуулна. Хэрэв үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийг цуцлах юм бол танай сумаас олон тэрбум төгрөг нэхэмжилнэ” хэмээн сүрдүүлж байжээ.

Уурхайн үйл ажиллагааг дахин зогсоожээ

“Шинэ уужим орд” ХХК энэ онд дахин БОАЖЯ-аар Байгаль орчны менежментийн төлөвлөгөө батлуулж, Ус ашиглуулах гэрээ, Хог хаягдал ачиж, тээвэрлэх гэрээ байгуулж, ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлөө Ашигт малтмал, газрын тосны газраар 2023 оны нэгдүгээр сарын 04-нд батлуулснаар үйл ажиллагаагаа явуулах эрх зүйн үндэс бүрджээ. Гэсэн хэдий ч үйл ажиллагаагаа эхлүүлснээс хойш хэд хэдэн зөрчил илэрсэн учир Уулбаян сумын Засаг даргын А46 захирамжаар тус уурхайн үйл ажиллагааг энэ сарын 10-ны өдөр зогсоосон байна.

Ямар үндэслэлээр уурхайн үйл ажиллагааг зогсоосон талаар Уулбаян сумын Байгаль орчны хяналтын улсын байцаагч Т.Ренчин “Уурхайн хайгуулын ажлын үйл ажиллагаанд хяналт тавих, иргэдийг мэдээллээр хангах Ажлын хэсэг гуравдугаар сарын 17-нд байгуулагдсан. Энэ Ажлын хэсгийн шалгалтаар дөрвөн зөрчил илэрсэн.

Нэгдүгээрт, БОАЖЯ-наас авсан усны дүгнэлт бүхий цооногоос хайгуулын өрөмдлөгийн усыг авахдаа баталгаажсан тоолуур тавихгүйгээр 15 метр куб ус авч ашигласан. Энэ зөрчлөө тус компанийн ерөнхий менежер Л.Бямбасүрэн хүлээн зөвшөөрсөн. Хоёрдугаарт, хайгуулын өрөмдлөгийн үйл ажиллагаанд ашиглаж байгаа химийн бодисын жагсаалтад нэр дурдсанаас өөр бодис ашигласан. Гуравдугаарт, Ус ашиглуулах тухай гэрээний хугацаа гуравдугаар сарын 30-нд дууссан. Гэтэл үйл ажиллагааг нь зогсоох хүртэл буюу дөрөвдүгээр сарын 10-ныг хүртэл өрөмдлөгийн үйл ажиллагаагаа үргэлжлүүлэн ажилласан. Дөрөвдүгээрт, Усны тухай хуулийн 30 дугаар зүйлд заасны дагуу зөвшөөрөл авч, гэрээ байгуулаагүй гэсэн үндэслэлээр “Шинэ уужим орд” ХХК-ийн үйл ажиллагааг нь зогсоосон” гэж ярилаа. Дээр дурдсан дөрвөн зөрчлөөс зөвхөн эхний зөрчлийг “Шинэ уужим орд” ХХК барагдуулжээ.

"Шинэ уужим орд" ХХК гадны хөрөнгө оруулалттай юу?

"Шинэ уужим орд" ХХК анх 2006 онд хайгуулын зөвшөөрөл авч, 2018 оноос ажлаа эхэлсэн, гадны хөрөнгө оруулалттай компани хэмээн орон нутгийн хэвлэл мэдээлжээ. Ийнхүү бид “Шинэ уужим орд” компанитай холбогдох гэсэн боловч тус компанийн хаяг, үндсэн эзэмшигчийн талаарх мэдээлэл олон нийтэд ил байдаггүйн сацуу дээр дурдсан гэрээнд ч энэ талаарх мэдээллээ тусгаагүй байгаа нь ихээхэн анхаарал татаж байна. Гурван талт гэрээг бүрэн эхээр нь харвал “Шинэ уужим орд” ХХК-ийн Ерөнхий захирал Ч.Рэгзэдмаа гэснээс өөр мэдээлэл алга.

Тэгвэл Сүхбаатар аймгийн Уулбаян сумын нутагт орших “Уулбаян-Овоо” нэртэй 22 мянга гаруй га талбайн XV-011248 дугаартай хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг 2006 оны нэгдүгээр сарын 25-нд АМХЭГ-ын Геологи уул уурхайн Кадастрын хэлтсийн даргын шийдвэрээр “Сентерра гоулд Монголия” ХХК-д олгожээ. Үүний дараа Ашигт малтмалын газрын Кадастрын хэлтсийн даргын 2016 оны тавдугаар сарын 23-ны өдрийн 384 дугаар шийдвэрээр энэ зөвшөөрлийг “Шинэ уужим орд” ХХК-д шилжүүлсэн байдаг.

Ийн “Шинэ-уужим орд” компани 2018 оны долдугаар сарын 02-нд ашиглалтын тусгай зөвшөөрлийг 862.39 га талбайд авсан. Үүнээс нэг жилийн дараа буюу 2019 оноос нутгийн иргэд тус уурхайг үйл ажиллагаа явуулж эхлэхийг эсэргүүцэн жагсаж эхэлсэн билээ. Сумын Засаг даргын захирамжаар холимог металын энэ уурхай үйл ажиллагаагаа түр зогсоосон ч нутгийн иргэд “Баянмөнх хайрханаа хамгаалах тэгш ширээ иргэдийн холбоо” НҮТББ-ыг байгуулан шүүхээр асуудлыг шийдвэрлэхээр болсон байна.

Баярмэндийн ДОЛЖИНЖАВЭх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

Э.Мөнх-Эрдэнэ: Уулбаян сумын Засаг дарга асан Д.Шижирбаатар дур мэдэн уурхайн зөвшөөрөл олгосон

zulaa — Mon, 10 Apr 2023 10:26:17 +0800

Сүхбаатар аймгийн Уулбаян суманд “Шинэ уужим орд” ХХК иргэдийн зөвшөөрөлгүйгээр тус сумын нутаг дэвсгэрт хайгуулын үйл ажиллагаа явуулж эхэлсэнтэй холбоотойгоор нутгийн иргэд болоод компанийн хооронд томоохон зөрчил үүсээд буй. Энэ талаар Уулбаян сумын Баян багийн иргэн, “Баянмөнх хайрханаа хамгаалах тэгш ширээ иргэдийн холбоо” НҮТББ-ын үүсгэн байгуулагч Э.Мөнх-Эрдэнэтэй ярилцлаа.

-“Шинэ уужим орд” компанитай холбоотой асуудал 2019 оноос эхэлсэн. Тухайн үед одоогийн Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх Ерөнхий сайд Сүхбаатар аймагт Уулбаян сумын иргэдийн төлөөлөлтэй уулзаад тус уурхай үйл ажиллагаагаа зогсоосон юм билээ. Гэтэл хэзээнээс дахин үйл ажиллагаагаа явуулж эхэлсэн юм бэ?

-Сүхбаатар аймгийн Уулбаян сумын нутагт орших “Уулбаян-Овоо” нэртэй 22 мянга гаруй га талбайн XV-011242 дугаартай хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг 2006 оны нэгдүгээр сарын 25-нд АМХЭГ-ын Геологи уул уурхайн Кадастрын хэлтсийн даргын шийдвэрээр “Сентерра гоулд Монголия” ХХК-д олгосон. Үүний дараа Ашигт малтмалын газрын Кадастрын хэлтсийн даргын 2016 оны тавдугаар сарын 23-ны өдрийн 384 дугаар шийдвэрээр энэ зөвшөөрлийг “Шинэ уужим орд” ХХК-д шилжүүлсэн байдаг. Ийн “Шинэ-уужим Орд” компани 2018 оны долдугаар сарын 02-нд ашиглалтын тусгай зөвшөөрлийг 862.39 га талбайд авсан. Үүнээс нэг жилийн дараа буюу 2019 оноос нутгийн иргэд тус уурхайг үйл ажиллагаа явуулж эхлэхийг эрс эсэргүүцэн мал ахуй, ажил амьдралаа хойш тавин байж гурван сарын турш жижүүрлэн жагссан.

Тухайн үеийн Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх зүүн аймгуудаар ажиллах үеэр нутгийн иргэдийн төлөөлөл болох 40 орчим хүн Ерөнхий сайдтай Сүхбаатар аймгийн төв дээр очиж уулзаж болж буй бодит нөхцөл байдлын талаар мэдээлэл өгсөн. Ерөнхий сайд “Уурхайн үйл ажиллагааг зогсоо. Нутгийн ард иргэдийн санал хүсэлтийг харгалзаж үзэх ёстой” гэж аймгийн Засаг дарга болон холбогдох албан тушаалтнуудад үүрэг өгч, тус компанийн үйл ажиллагааг зогсоосон.

Гэсэн ч 2022 оноос энэ уурхай гүйцээх хайгуулын үйл ажиллагаагаа дахин явуулж эхэлсэн. Монгол Улсын Үндсэн хуулиар олгосон амьд явах, эрүүл, аюулгүй орчинд амьдрах эрхээ хамгаалж уул уурхайн үйл ажиллагааг эсэргүүцсэн нутгийн иргэдийг хуулийн мэдлэг дутуу байдлыг дамилдуулж, олон нийтийг тэмцэлд уриалсан гэсэн шалтгаанаар зөрчлийн хэрэг үүсгэж, аймаг руу дуудаж тэднийг шүүх, цагдаагаар торгуулж иргэдийн “үг хэлэх, үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх” үндсэн хуулиар олгогдсон баталгаатай эдлэх эрхийг зөрчиж байна.

-“Шинэ уужим орд” компани холимог металь олборлох чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулахаар зөвшөөрлөө авсан юм байна. Хэдэн жилийн хугацаатай хайгуул, ашиглалтын зөвшөөрөл авсан юм бол?

-“Шинэ уужим орд” компанийн хайгуул хийж байгаа газар полиметаль буюу холимог металь, зэс, хөнгөн цагаан, төмөр, хар тугалга зэргийн хоёр сая 800 мянган тоннын нөөцтэй гэсэн мэдээлэл авсан. 2018 оны долдугаар сарын 02-ноос 2048 оны долдугаар сарын 02-ныг хүртэл ашиглалтын тусгай зөвшөөрлөө авсан юм билээ. Нутгийн ард иргэд зөвшөөрөөгүй байхад гүйцээх хайгуулын үйл ажиллагаа явуулахаар зүтгээд байгаагийн далд учрыг ойлгохдоо “Шинэ уужим орд” ХХК хайгуулын үйл ажиллагаагаа дуусгаад, ашиглалтын зөвшөөрлөө өөр компанид дамлан зарж магадгүй гэж нутгийн иргэд бид хардаж байгаа учраас хүчтэй эсэргүүцсээр байх болно.

-Иргэд эсэргүүцсэн ч гэсэн тус компани хайгуулын үйл ажиллагаагаа үргэлжлүүлсээр байгаа юу?

-Одоогийн байдлаар тус компани ашиглалтын үйл ажиллагаагаа хараахан эхлээгүй. Эрдэс баялгийн мэргэжлийн зөвлөлийн дүгнэлтийг үндэслээд гүйцээх хайгуулын үйл ажиллагаа явуулж байгаа. Гүйцээх хайгуулын үйл ажиллагаа нь нэг сарын хугацаанд дуусвал цаашид ашиглалтын үйл ажиллагаанд шилжинэ. Тиймээс нутгийн иргэд эрс эсэргүүцсээр байна. Тус компани сумын төвд газар худалдаад авчихсан, багаж техникээ оруулчихсан, суманд өөрсдийн төлөөллийн хүмүүстэй болчихоод ашиглалтын үйл ажиллагаа явуулахад бэлэн болсон.

-Иргэдийн зөвшөөрөлгүйгээр хайгуулын үйл ажиллагаа явуулах эрхийг ямар нэгэн компанид өгөх эрхгүй гэж үйл ажиллагааг нь зогсоосон юм байна. Тэгэхээр тухайн үед Уулбаян сумын Засаг даргаар ажиллаж байсан Д.Шижирбаатар та бүхэнд мэдэгдэлгүйгээр зөвшөөрөл олгосон гэсэн үг үү?

-Уурхайн үйл ажиллагаа албан ёсоор эхэлсэн 2019 онд Уулбаян сумын Засаг даргаар Дондогийн Шижирбаатар ажиллаж байсан. Тэрбээр ард иргэдийн санал хүсэлтийг үл харгалзан ашиглалтын үйл ажиллагааны гурван талт гэрээнд дур мэдэн гарын үсэг зурсан. Үүний дараа тус компани хайгуулын үйл ажиллагаа явуулах техник хэрэгслээ байршуулж эхэлсэн.

Тэр үед нутгийн иргэд хүчтэй эсэргүүцэж Д.Шижирбаатар иргэдээс зугтааж гэртээ нуугдаж байсан ба иргэд тэр орой нь гэрийнх нь гадаа жагсаж байсан. Уулзаж тайлбар авах үед “Аймгийн Засаг дарга хүчээр гарын үсэг зуруулсан” гэж хэлсэн. Тиймээс аймгийн Засаг дарга болон албан тушаалтан, Д.Шижирбаатарыг эрх ашгийн зөрчилтэй үйл ажиллагаа явуулсан гэж иргэд хардаж байгаа юм.

Нэг ноцтой баримт нь тухайн компанийн үйл ажиллагааг олон нийтийн мэдээллийн хэрэгслээр сурталчлахгүй гэсэн хаалтын гэрээнд 2019 оны дөрөвдүгээр сарын 19-нд Баруун-Урт хотод Д.Шижирбаатар тэргүүтэй есөн хүн гарын үсэг зурсан юм билээ. Ашиглалтын үйл ажиллагаа эхлүүлэхдээ хаалтын гэрээ байгуулж, гарын үсэг зурсан. Д.Шижирбаатарыг Засаг дарга байхад манай сумын байгаль орчны байцаагч нь Эрдэнэцагаан сумын харьяат Дэлгэрмандах гэж эмэгтэй байсан. Энэ байцаагч тус компанитай холбоотой ус, хог хаягдал гэсэн холбогдох гэрээ хэлэлцээр дутуу байхад зөвшөөрөл олгосон учир аймгийн Байгаль орчны газраас зөрчилтэй гэсэн дүгнэлт гаргаж үйл ажиллагааг нь түр зогсоож байлаа.

-Тухайн үед Сүхбаатар аймгийн Засаг дарга Ж.Эрдэнэбаатар байсан билүү?

-Гурван талын гэрээнд аймгийн Засаг дарга Ж.Эрдэнэбаатар Д.Шижирбаатарыг хүчээр гарын зуруулсан гэж өөрөө 2019 онд иргэдтэй уулзах үеэрээ хэлж байсан. Гэрээнд гарын үсэг зурсан гурван талын хэн нь ч нутгийн уугуул иргэд, сумын ИТХ, “Баян” багийн иргэдийн нийтийн хурлын үеэр алинтай нь ч уулзаагүй.

-“Шинэ уужим орд” компанийн төлөөлөлтэй та бүхэн уулзсан уу?

-Мэдээж 2019 оноос эхлээд байнга уулзаж байгаа. “Бид ашиглалтын тусгай зөвшөөрөлтэй үйл ажиллагаагаа явуулна. Хэрэв үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийг цуцлах юм бол танай сумаас олон тэрбум төгрөг нэхэмжилнэ” гэсэн хариу өгдөг. “Баян багийн” иргэдийн нийтийн хурал 2022 оны арванхоёрдугаар сарын 14-нд болсон. Тус хуралд иргэд, сумын засаг захиргааны удирдлагууд оролцсон.

Мөн “Шинэ уужим орд” ХХК-ний төлөөлөгч гэсэн гурван хүн хуралд дайрч орж ирж суусан. Энэ нь нутгийн өөрөө удирдах байгууллагын үйл ажиллагаанд хөндлөнгөөс оролцож байна гэж иргэд бид үзэж байгаа. Тэр үеэр “Шинэ уужим орд” компанийн төлөөлөл “Бид ашиглалтын үйл ажиллагаа явуулахгүй. Ашигт малтмал, газрын тосны газрын Эрдэс баялгийн мэргэжлийн зөвлөлийн 2019 оны дүгнэлтийг үндэслэж зөвхөн гүйцээх хайгуулын үйл ажиллагаа явуулна.

Гүйцээх хайгуулын үйл ажиллагааг эхлэхэд иргэдээс санал авах шаардлагагүй” гэсэн тайлбарыг бичгээр өгч байсан. Тэр бичиг нь бидэнд хадгалагдаж байгаа. Гэтэл БОАЖЯ-наас “Шинэ уужим орд” ХХК менежментийн төлөвлөгөө, ерөнхий болон нарийвчилсан үнэлгээ батлуулаагүй учир үйл ажиллагаа явуулах хууль эрх зүйн үндэс байхгүй байна” гэсэн бичиг 2022 оны долдугаар сарын 1-нд ирсэн. Үүнээс хоёр сарын дараа буюу есдүгээр сарын 15-нд тус компани менежментийн төлөвлөгөөгөө батлуулсан байдаг. Энэ төлөвлөгөөнд “Ашиглалтын үйл ажиллагаа явуулах талбайд урсгал ус байхгүй. Цас борооны усаар тэжээгддэг Баянцогт болон Жаргалант булагтай” гэж бичсэн байна. Үүнийг иргэд бид ямар ч үндэслэлгүй гэж үзэж байгаа юм.

-“Шинэ уужим орд” компанийн захирал Ч.Рэгзэдмаа Сүхбаатар аймгийн хүн үү?

-Ч.Рэгзэдмаа нь “Сентерра голд” компанийн ахлах инженерээр ажиллаж байсан гэж сонссон. “Баян” багийн иргэдтэй уулзахдаа “Манай гэр бүлийн бизнес.Нөхрийн хөрөнгөөр боссон бизнес учир гүйцээх хайгуулын үйл ажиллагааг дуусгана” гэж ярьсан учраас бид гадаадын хөрөнгө оруулалттай компани гэж үзэж байгаа. Анх алтны хайгуул гэж орж ирсэн.Тэгээд нөөц нь багаар тогтоогдоод полиметалийн хайгуул болж өөрчлөгдсөн.

-Одоо Уулбаян сумын Засаг даргаар Д.Амартайван гэж хүн ажилладаг юм байна. Тэрбээр үүсээд буй энэ асуудалд ямар байр суурьтай байгаа вэ?

-Одоогийн Засаг дарга Д.Амартайван “Аймгаас гарын үсэг зур гэсэн шахалт шаардлага их ирж байна. Гэхдээ би гарын үсэг зурахгүй ээ” гэсэн тайлбар өгсөн. Тэрбээр 2019 онд нутгийн иргэд уул уурхайн үйл ажиллагааг эсэргүүцэж байхад бид нартай хамт байсан. Ингэж 2020 оны сонгуульд иргэдийн саналыг авч сумын ИТХ-ын төлөөлөгчөөр сонгогдсон. Гэтэл сумын засаг дарга болоод түүний байр суурь эрс өөрчлөгдөж, иргэдийн талд гаргасан бодитой шийдвэр одоогоор байхгүй байна. “Эрх мэдэл хүрэлцэхгүй байна” гэсэн тайлбар өгдөг.

-Одоогийн Сүхбаатар аймгийн Засаг дарга М.Идэрбаттай та бүхэн уулзсан уу. Ямар тайлбар өгсөн бэ?

-М.Идэрбат Засаг дарга “Энэ уурхайн үйл ажиллагааг явуул, тэгэхгүй бол хуулийн хариуцлага хүлээлгэнэ” гэсэн байр суурийг 2022 онд сумын иргэдтэй уулзах үеэрээ хэлсэн. Ийм учраас энэ хүн бидний эсрэг байр суурьтай байгаа гэж ойлгож байгаа.

-Нутгийн захиргааны байгууллагатай хамтран ажиллах тухай гэрээнд гарын үсэг зурсан Д.Шижирбаатар аймгийн Засаг даргын орлогч хэвээрээ юу. Ямар нэгэн шинэ тайлбар та бүхэнд өгсөн үү?

-Иргэдийн хүчтэй эсэргүүцэл дахин эхэлснээс хойш Д.Шижирбаатар нутгийн иргэдтэй нэг удаа ажлын шугамаар уулзсан. Аймгийн ИТХ-д Уулбаян сумаас сонгогдохдоо сумын байгаль орчны байцаагч Дэлгэрмандахыг авч явсан. Ингээд манай сум байгаль орчны байцаагчгүй үлдсэн.Үүнийг уул уурхайн компани ашиглаж байна гэж харж байна.

-Одоо асуудлыг яаж шийдэхээр төлөвлөж байна. Шүүхэд хандаж үзсэн үү?

-Тус компани хайгуул, ашиглалтын үйл ажиллагаа явуулахад бүрдүүлэх бичиг баримтуудыг тухайн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв болон харьяа газруудад хүсэлт тавихад ирсэн бичгийн хариунд маш олон зөрчил илэрч байгаа.Тиймээс бид ард иргэдийнхээ хүчийг нэгтгэж “Баянмөнх хайрханаа хамгаалах тэгш ширээ иргэдийн холбоо” НҮТББ-ыг байгуулсан. Тэгээд мэргэжлийн өмгөөлөгч аваад шүүхээр асуудлыг шийдвэрлүүлэхээр ярьж байна.Өөр арга зам бидэнд үлдсэнгүй. Шүүхээр маргааныг шийдвэрлэх хүртэл компанийн үйл ажиллагааг зогсоох ёстой баймаар юм.

-Энэ уурхай Уулбаянчуудын эртнээс тахиж шүтэж ирсэн Баянмөнх хайрханы ойролцоо байгаа нь иргэдийн бухимдлыг хамгийн ихээр хүргэсэн гэж ойлгосон. Байршлынх нь тухайд та тодруулахгүй юу?

-Уулбаян сумаас баруун зүгт 8.8 километрт орших “Цагаан ширээ” хэмээх газар уг уурхай 862.39 га талбайд ашиглалтын үйл ажиллагаа явуулах зөвшөөрөл авсан. Энэ газар нь бидний өвөг дээдсийн үе уламжлан шүтэж ирсэн “Гурванбаян”-ы нутгийн гол цөм хэсэгт байрладаг. Өөрөөр хэлбэл Уулбаян сумын “зүрх” гэж хэлж болно.

-Цагаан ширээ хэмээх газрын ойролцоо хэд хэдэн булаг байдаг. Уул уурхайн үйл ажиллагаатай холбоотойгоор булаг ширгэх тохиолдол гарсан уу?

-“Шинэ уужим орд” ХХК-ний ашиглалтын үйл ажиллагаа явуулах талбай нь бидний өвөг дээдсийн үе уламжлан тахиж, шүтэж ирсэн Баянмөнх, Баянцогт, Батцагаан хайрхдуудын дунд “Цагаан ширээ” хэмээх газарт оршдог. Тойроод Баруун сайн, Хадан худаг, Тойрмын ус, Дэрсэн худаг, Билүүтийн худаг, Уулын ус, Агтан худаг, Баянцогт, Баруун булаг, Жаргалант гэсэн олон мянган жил хүн, мал, ан амьтныг ундаалж ирсэн ариун дагшин олон булаг бий.

Баярмэндийн ДОЛЖИНЖАВЭх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

БНХАУ-ын иргэн Wu XIA буюу Туяа, хамтран амьдрагч Цогтбаатартай нийлэн “Андын илч” уурхайг тэрбум төгрөгийн өрөнд оруулаад зугтжээ

zulaa — Mon, 27 Mar 2023 11:55:03 +0800

Сүхбаатар аймагт байх “Андын илч” компанийг анх байгуулах үед БНХАУ-ын “Жин Жөү Бао Хуй” ХХК хөрөнгө оруулалт хийж, нийт хувьцааны 51 хувь, Монголын талыг төлөөлж Хилийн цэргийн ерөнхий газрын харьяа 119-р цэргийн анги 49 хувийг эзэмшиж эхэлсэн. Монгол улсын Компанийн хуулийн дагуу нийт хувьцааны 51 хувийг эзэмшиж буй Жин Жөү Бао Хуй компани нь гүйцэтгэх удирдлагыг хэрэгжүүлж, ерөнхий захиралаа томилон уурхайн ажил эхэлсэн байна. Гэвч тус нүүрсний уурхай нь баялагийн эзэд болох Сүхбаатар аймгийн иргэд болон сум, орон нутагт ямарч хамааралгүй төдийгүй, Орон нутгийн төсөвт хөрөнгө төвлөрүүлэхгүй үйл ажиллагаагаа явуулсаар байжээ.

Иймд 2015 онд Сүхбаатар аймгийн тухайн үеийн удирлагын зүгээс тус уурхайг орон нутагт нь шилжүүлэн өгөх хүсэлтийг Төрийн өмчийн бодлого зохицуулалтын газарт гаргасанаар тус хүсэлтийг Төрийн өмчийн бодлого зохицуулалтын газар хүлээн авч хэлэлцээд “Орон нутагт шилжүүлэх асуудлыг дэмжих тухай” 2018 оны 04 сарын 12 өдрийн А-1/1094 тоот шийдвэр гаргажээ.

Мөн Монгол улсыг төлөөлж “Андын илч” компанийн 49 хувийг эзэмшиж буй Хил хамгаалах ерөнхий газрын харъяа Хилийн цэргийн 119-р ангийн 2017 оны 12 сарын 18-ны өдрийн 103 тоот шийдвэрээр “Андын илч” компанийн 49 хувийг Сүхбаатар аймгийн өмчид шилжүүлэхийг хүлээн зөвшөөрсөн байна. Дээрх шийдвэрүүдийг үндэслэж Сүхбаатар аймгийн иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын тэргүүлэгчдийн 2018 оны 09 сарын 10 өдрийн “Өмч шилжүүлэн авах тухай” 40 дүгээр тогтоол гарч, “Андын илч” ХХК-ийн 49 хувийг Хилийн цэргийн 119 дүгээр ангиас Сүхбаатар аймгийн өмч болгон шилжүүлж авчээ.

Ийнхүү удаан хугацаанд аймгийн удирдлагууд хөөцөлдсөний үр дүнд “Андын илч” компани Сүхбаатар аймгийнхаа өмчид шилжиж ирсэн байна. Тус компанийн 51 хувийг БНХАУ- ын Жин Жоу Бай Хуй ХХК эзэмшдэгийн хувьд гүйцэтгэх удирдлагыг хэрэгжүүлдэгийг дээр дурдсан. Харин Монгол улсын тал буюу Сүхбаатар аймгийн Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурал 49 хувийг эзэмшдэгийн хувьд Компанийн тухай хуулийн дагуу 2017 онд анх Төлөөлөн удирдах зөвлөлийг байгуулж, удирдлагыг хэрэгжүүлж эхэлсэн байна. Ийнхүү уурхайн ажил цэгцэрч үйл ажиллаагаа хэвийн явагдаж байтал Дэлхийн нийтийг хамарсан Ковид-19 цар тахал гарч, хөрөнгө оруулагч, 51 хувь эзэмшигч компанийн Ерөнхий захирал ШИН ВЭН ДОНГ /Shen Wendong/ нь Монгол улсад өөрийгөө төлөөлж, суурин ажиллуулахаар БНХАУ иргэн Вү ШИА /Wu XIA/ буюу Туяаг бүрэн итгэмжилж, Гүйцэтгэх захиралаар томилжээ. Мөн ТУЗ гишүүний БНХАУ-ыг төлөөлөх бүрэлдэхүүнд оруулах саналаа ирүүлжээ. Тус итгэмжлэлд дурдахдаа “БНХАУ-ын хөрөнгө оруулагч буюу Ерөнхий захирал ШИН ВЭН ДОНГ нь /Shen Wendong/ Монгол улсын хилээр орж ирсэний дараа тус итгэмжлэл нь өөрөө хүчингүй болно” гэж заасан байна.

Вү Шиа нь БНХАУ-ын талыг төлөөлж Андын илч компанийн Гүйцэтгэх захиралаар ажиллахаар итгэмжилсэнийг үндэслэж ТУЗ-ын бүх гишүүдийн хурлыг 2021 оны 08 дугаар сарын 21 өдөр зарлан хуралдуулжээ. Тус хуралд ТУЗ гишүүд 100 хувь оролцсон бөгөөд 6 гишүүн биеэр, цахим хэлбэрээр БНХАУ иргэн SHEN WENDONG, МЭНГ ФАНШИНГ, Сун Хэ Шиан нар оролцож ТУЗ-ийн даргаар Ж.Цээсүрэн, Гүйцэтгэх захиралаар БНХАУ иргэн Вү Шиа /WU XIA/ буюу Туяаг томилсон байдаг.

Үүний дараа Гүйцэтгэх захиралаар томилогдсон БНХАУ иргэн /WU XIA / Вү Шиа нь “Андын илч” компанийн үйл ажиллагааг өдөр тутамд хариуцан ажиллах уурхайн захиралаар О.Энхбаяр гэгчийг томилжээ. Энэ цагаас эхлэн тус уурхайд өрнөөд буй маргааны эхлэл тавигдсан байна.

БНХАУ-ын хөрөнгө оруулагч талаас “Андын илч” компанийн үйл ажиллагааг хэвийн явуулах зорилгоор 30 гаруй сая юань буюу Монгол төгрөгөөр 15 гаруй тэрбум төгрөгийг Вү ШИА-гийн хувийн дансанд хийсэн банкны баримт байдаг. Түүгээр ч үл барам Вү ШИА болон түүний нөхөр Цогтбаатар нар нь өөрийн нэр дээр “ХУН ЮН ФАН ДИ ЧАН” ХХК гэх нүүрс экспортлох, ачаа тээвэрлэх эрх бүхий компанийг байгуулж, дээрх мөнгө болон хяналтын талбайн мөнгийг хууль бусаар зарцуулсан байх магадлалтай байна.

Вү ШИА нь гүйцэтгэх захиралаар ажилласан 1.3 жилийн хугацаандаа, өөрийн нөхөр болох Архангай аймгийн харьяат Цогтбаатар гэгчийг уурхайн дотоод үйл ажиллагаанд оролцуулж, давхар О.Энхбаяртай хамсан хуйвалдаж, “Андын илч” компанийг татварын 300.000.000 сая төгрөг, Нийгмийн даатгалын 80.000.000 сая төгрөг, хөрс хуулалт, бусад зардалд 600.000.000 сая төгрөг, нийт нэг тэрбум орчим төгрөгийн бодит өрөнд оруулж, компанийн харилцах дансыг хаалгаж, Сүхбаатар аймагт огт хөрөнгө оруулалт хийгээгүй байна.

БНХАУ иргэн Вү Шиа буюу Туяа, Цогтбаатар, Энхбаяр нар нь Монгол хятадын хамтарсан “Андын илч” компанид анхнаасаа залилан хийх санаатай ирсэн байж болзошгүйг дээрх баримтууд харуулж байна.

Гүйцэтгэх захиралаар ажиллаж байсан Вү ШИА нь компанийг өрөнд оруулсан, хөрөнгө оруулалтыг зориулалтын бусаар захиран зарцуулсан, итгэмжлэл нь дуусгавар болсон нөхцөл байдлаас болж 51 хувийн хувьцаа эзэмшигч хөрөнгө оруулагч, ЖИНЖӨҮ БАО ХУЙ ХХК-ийн 2022 оны 10 дугаар сарын 03 өдрийн 38 тоот шийдвэрээр Вү ШИА буюу Туяа, О.Энхбаяр нарыг Гүйцэтгэх захирал, ТУЗ-ын гишүүнээс нь чөлөөлжээ. Энэ тухай албан бичигээ “Андын илч” компанийн ТУЗ-ын удирдлагад ирүүлсэн байна. Мөн Вү Шиаг чөлөөлсөн учир түүний оронд “Андын илч” компанийн Гүйцэтгэх захиралаар Жан Чуан /ZHANG QUAN/ болон ТУЗ-ийн гишүүнээр ажиллах Э.Лутбаяр нарыг томилсон тухай шийдвэрээ ирүүлжээ.

2022 оны 10 дугаар сарын 10 өдөр ТУЗ-ийн 7 гишүүн биеэр, хөрөнгө оруулагч Мэнг Фаншинг, Сун Хэ Шиан нар онлайнаар хуралдаж, ТУЗ-ийн гишүүний бүрэлдэхүүнээс БНХАУ иргэн WU XIA буюу Туяа болон О.Энхбаяр нарыг чөлөөлж, гүйцэтгэх захиралаар БНХАУ иргэн ЖАН ЧУАН-ыг /ZHANG QUAN/ албан ёсоор томилж, ажил хүлээлцэх үйл явцыг эхлүүлсэн байна.

Гэвч тус шийдвэр гармагц WU XIA буюу Туяа нь шинээр томилогдсон гүйцэтгэх захиралдаа “Андын Илч” ХХК-ийн Улсын бүртгэлийн гэрчилгээ, Тамга, санхүүгийн баримтуудыг хүлээлгэн өгөлгүй, зориудаар нуун дарагдуулж, зайлсхийн зугтжээ.

Тэрээр одоо БНХАУ-д байгаа бөгөөд зохион байгуулалттай ташаа мэдээлэл түгээж, олон нийтийг төөрөгдөлд оруулсан хууль зөрчисөн үйлдэлээ Архангай аймгийн харьяат нөхөр болох Цогтбаатар, уурхайн захиралаар томилж ажиллуулсан О.Энхбаяр нараар дамжуулан хийсээр байна.

Түүний компанийн санхүүгийн баримт, гэрчилгээ, тамга авч зугтсан бусармаг, онц ноцтой хэргийг шалгуулахаар 49 хувь эзэмшигч Монгол улсын тал буюу Сүхбаатар аймгийн ИТХ-аас харьяалалын дагуу Хан-Уул дүүргийн цагдаагийн газарт гомдол гаргаж, хэрэг бүртгэлтийн хэрэг нээн шалгаж эхлээд байгаа юм.

https://tsahiur.mn/n/s/13953

900 тонны хайрцаг дам нурууг амжилттай босголоо

zulaa — Sat, 29 Oct 2022 21:46:34 +0800

“Гурвансайхан” компани Чех улсын компанитай хамтран уул бүс нутагт олборлолтын үйл ажиллагаа явуулахаар завдан байна

zulaa — Fri, 19 Aug 2022 16:53:32 +0800

“Бадрах энержи” ХХК-тай нийлж иргэдээ туршилтанд оруулж байгаа төрдөө малчид гомдолтой байна

khulan — Tue, 16 Aug 2022 18:38:40 +0800

Дорноговь аймгийн Улаанбадрах сумын экологийн асуудал сүүлийн жилүүдэд эрс доройтож, мал амьтны гаж төрөлт, үхэл хорогдол эрс ихсэж байсан бол эцэстээ ард иргэдийн эрүүл мэндэд ноцтой хор хохирол учрах болжээ. Үүнийг нутгийн иргэд Бадрах энержи ХХК-ийн уран олборлолтын үйл ажиллагаатай холбон ярьдаг юм. Яг л ураны хор хохирлоос үүдсэн гамшгийг харуулсан баримтат кино, нэвтрүүлэг дээр гардаг шиг зүйл бидэнд тохиолдож байна гэж нутгийнхан учирлаж яриад олон жилийн нүүрийг үзсэн байдаг.

Гэвч тэдний нөхцөл байдлыг нүдээр үзэх байтугай зовлонг тоож сонсох албан тушаалтан, эрх баригчид ч олддоггүй гэнэ. Малчдын гомдлын сургаар “Бадрах энержи” ХХК дээр очиж баахан ажилласан “нэр зүүгээд” буцдаг бололтой. Дүр эсгэсэн хяналт шалгалтын дүн бүрхэг гарах нь тодорхой. Ийм дүр зурагтайгаар олон жилийг үдсэн улаанбадрахчуудад уранаас өөр хардах зүйл байхгүй. Тиймээс тэд гадныхантай нийлж иргэдээ туршилтанд оруулж байна гэсэн гомдлыг төр засагтаа дайж байна.

Учир нь ураныг олборлож, газрын хөрснөөс ялгаж эхэлсэн нөхцөлд аюултай болж эхэлдэг бөгөөд өөрөө хүнд металл ихтэй чулуулаг газар ихээр тааралддаг учраас уран олборлож эхэлсэн цагт уран нь биш юм аа гэхэд, бусад хүнд металлууд нь орчин тойронд хор хөнөөл үзүүлж эхэлдэг. Мөн уран олборлолтын явцад газрын гүнд олборлолт явуулж байгаа тохиолдолд гүний ус хордож, ил уурхайн олборлолт бол хортой тоосонцор болон тархах аюул маш өндөр байдаг. Уран олборлолтын үед хамгийн ихээр хордож, хамгийн ихээр хохирдог нь жирэмсэн эхчүүд ба нярай хүүхдүүд гэх мэт олон улсын олон талын мэдээллүүд байна.

Эрдэмтдийн анх тооцоолсноор Монгол Улсын газрын дор 1.5 сая орчим тонн ураны нөөц байгаа хэмээн таамаг дэвшүүлсэн байдаг аж. Нийт ураны нөөцөөр тооцвол 70.8 их наяд ам.доллар олох боломжтой, цаашид дэлхийд ураны ханш өсөх тусам энэхүү ашиг нэмэгдэнэ гэж тооцоолсон гэдэг. Тэгвэл ашгаас гадна эрсдлийг хэрхэн тооцсон бэ? Ялангуяа хүний эрүүл мэнд, амь настай холбоотой эрсдлийн талаарх судалгаа, мэдээлэл, баримт байгаа бол нутгийн иргэдэд яагаад тайлбарлаж танилцуулдаггүй, тэдэнтэй бүр нүүр тулахыг ч хүсдэггүй юм бэ? Уран малчдын амьдралд нөлөөлөөгүй гэдгийг яагаад нотолж, зоригтой дуугарч чадахгүй байна вэ?

Арева компанийн 40 жилийн турш уран олборлолт явуулж буй Нигер улсын туршлагаас үзэхэд, тус улсад хамгийн ихээр түгсэн хүүхдийн өвчин эмгэг нь удамшлын гаж төрөлт, цус багадалт, төрөл бүрийн хорт хавдар болон амьсгалын замын архаг өвчин байдаг бөгөөд үүнийг уран олборлолттой холбож үздэг байна.

Тэгвэл манайд ч үүний эхлэл байж мэдэх үйл явдал болоод байна. Цувралын өмнөх хэсгүүдэд бид ундны ус, мал амьтан, эрүүл мэндийн байгууллага зэрэг асуудлыг хөндсөн. Харин энэ удаад уран урагт нөлөөлсөн байж болзошгүй асуудлыг онцоллоо. Хэвлий дэх үрд нь тохиолдсон хүнд асуудал бэрхшээлийг өөрийн биеэр мэдэрч яваа залуу малчин бүсгүйн яриаг товч тоймлон хүргэж байна.

Цуврал№8

Эх сурвалж: BOLOD.MN

Улаанбадрахын малыг "алсан" гэх селений стандарт хэмжээг хэн өөрчилсөн бэ?

khulan — Mon, 18 Jul 2022 14:10:09 +0800

Монголын малд селений илүүдэл хордлого гэж урьд өмнө нь хэзээ ч гарч байгаагүй. Харин Дорноговь аймгийн Улаанбадрах сумын малчин Б.Норсүрэнгийн малд хийсэн шинжилгээгээр ураны уурхайн нөлөөлөл байгааг илрүүлж, хаягдлын цэгүүдэд байх ёстой хэмжээнээс хүнд металлын хордлого болон цацрагийн хэмжээ өндөр гарсан нь малын үхэлд нөлөөлсөн, селений илүүдэл хордлого байгаа нь илэрсэн гэж 2014 онд Улсын Мал Эмнэлэг Ариун Цэврийн Төв Лабораторийн дэд захирал, Ерөнхий эмч МЭУхааны доктор С.Цэрэнчимэд ярьсан байдаг. Гэвч тухайн дүгнэлтээ Ерөнхий сайд Н.Алтанхуягт танилцуулаад 3 хонож байтал гэнэт дахин комисс томилж судалгаа хийлгээд селений илүүдэл байна, гэхдээ урантай холбоогүй гэсэн мэдээлэл гаргаж байжээ. “Ер нь эрүүл мэндийн гол индикатор нь мал” гэж С.Цэрэнчимэд доктор хэлсэн байдаг.

Б.Норсүрэн малчны 20 тугал 2012 онд эмнэлзүйн тодорхой шинж тэмдэггүйгээр үрэгдсэн, түүнээс хойш улаанбадрахчуудын мал олноороо зулбах, зулбан төл гарах болсон гэх зэргээр малын өвчлөл, хорогдол эрс ихэсчээ. Улмаар тухайн үед “Бадрах-Энержи” компанийн “Хил хязгааргүй мал эмнэлэг” малаас дээж авч аймгийн мал эмнэлэгт өгч хэсэг хугацаанд дарж байгаад эцэст нь шаардлага хангахгүй байна гэх шалтгаанаар устгалд оруулж мөн л малын өвчлөлийн шалтгааныг тогтоож чадаагүй гэнэ.

Энэ мэтчилэн малчдад хардлага төрүүлэх олон шалтгаан байдгийг хэлж байна. Байгаль орчинд халтай, тодруулбал маш их хэмжээний загийг үгүй хийж ажиллагаагаа эхлүүлсэн гэх уран олборлох төслийг малчид эрс эсэргүүцэж ирсэн бөгөөд усны хомсдолд орсон говь нутгийн амьтад, тэр дундаа идэш тэжээлээс болж Улаан номонд орсон тэмээ ч устах аюул нүүрлэхийг үгүйсгэх аргагүй хэмээн тэд халаглаж сууна.

Нийгмийн хариуцлагын хүрээнд “Бадрах-Энержи” ХХК-иас эдийн засгийн дэмжлэг болгож нутаг оронд нь 1.2 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалтыг хийсэн гэх боловч энэ мөнгөний багахан хэсгээр сумын төвд барилгын засварын ажил хийгдсэнээс өөр нүдэнд үзэгдэж, гарт баригдах зүйл хийгээгүй хэмээн нутгийн иргэд ярьж байсан юм.

Селен гэдэг элемент нь хүн, амьтны биед маш бага хэмжээгээр хэрэгтэй боловч өчүүхэн төдий ихдэхэд хор, багасвал аюултай болдгийг нэгэн судлаач тайлбарласан байдаг юм. Тэгвэл дээр дурьдсан шинжилгээгээр селений хэмжээ их гарсан гэдэг нь ураны давхарга гүний усны судлын доор байрладаг тул уран олборлотын явцад гүний ус хордсон байх өндөр магадлалтай аж.

Дорноговийн ураны орд нь геологийн талаасаа “Roll Front” гэх ангилалд багтдаг бөгөөд ийм ордын ураны хүдэр нь Ferroselit (FeSe2), Cелен (Se) зэрэг селений нэгдлүүдтэй хамт байдаг юм байна.

Эх сурвалж: bolod.mn

"Улаанбадрахын усны сөрөг нөлөөгөөр ураг эндэх, ургийн гажигтай хүүхэд төрөх болсон"

khulan — Thu, 07 Jul 2022 19:44:30 +0800

Дорноговь аймгийн нутагт уран олборлож эхэлснээс болж ургийн гажигтай хүүхдүүд төрж буй талаар яг гурван жилийн өмнө иргэний нийгмийн байгууллагууд хамтран мэдээлэл хийж байв. Тэдний хэлснээр 2012 оноос эхэлж Дорноговь аймгийн Улаанбадрах суманд гажигтай төл гарч эхэлсэн бол яваандаа энэ нь малчин эмэгтэйчүүдэд нөлөөлж ургийн эндэгдэл, ургийн гажигтай төрөлт бий болжээ. Тухайлбал, нэг голын дөрвөн эмэгтэйн жишээг дурдаж болно. Мөн малчин Г.Ариунболдын охины хоёр ихэр ураг хэвлийдээ амьгүй болж байсан. Харин дараа нь ургийн гажигтай хүүхэд төрсөн бөгөөд бяцхан үр нь өнөөдөр хоёр дахь хагалгаандаа орохоор эцэг эхтэйгээ Улаанбаатарт ирээд байгаа юм. Энэ бол “Бадрах-Энержи” компанийн хэрэгжүүлж буй төсөл, ураны нөлөөлөл байх өндөр магадлалтай гэж нутгийн иргэд үздэг юм билээ. Хэрэв үүнд уран буруугүй бол түүнийг нотлох шаардлагатай. Улаанбадрах сумын малчид, иргэд нутаг оронд нь хэрэгжиж буй ураны төсөл хүн, малын ургийн гажигтай холбоогүй юм бол түүнийг нотлох нотолгоог л шаардаж байна.

2020 онд Засгийн газрын хэрэг эрхлэх газрын дарга Л.Оюун-Эрдэнийн тушаалаар байгуулагдан ажилласан ажлын хэсгийн дүгнэлтээр тухайн бүс нутгийн худгийн 90 хувьд нь хүнцлийн агууламж зөвшөөрөгдөх хэмжээнээс их байжээ. /Хүнцлийн тухай ЭНД дарж үзнэ үү/ Гэхдээ энэ бол урантай холбоогүй гэж тайлбар хийсэн байдаг. Тэгвэл тэдгээр бохирдуулагч элементүүд хаанаас эх үүсвэртэй юм бэ гэдгийг баталгаажуулсан баримттай тайлбар алга. Тиймээс энэ асуудлыг эцэслэж төрөөс дорвитой арга хэмжээ авахгүй бол малчид тэмцлийн хурц хэлбэрт шилжихэд бэлэн гэдгээ мэдэгдээд байгаа юм.

Цуврал №6

Үргэлжлэл бий...

Эх сурвалж: bolod.mn