Энэ үеэр 2027 оны ерөнхийлөгчийн сонгуульд өрсөлдөх нэр дэвшигчийг хэрхэн сонгох талаар мэдээлэл өгөв. 

МАН-ын ерөнхий нарийн бичгийн дарга Я.Содбаатар "Монгол Улсын Үндсэн хуульд ерөнхийлөгчид 50-аас дээш насны, сүүлийн таван жил эх орондоо ажиллаж амьдарсан хүн нэр дэвших заалттай. Манай намд энэ шаардлагыг хангах олон нэр дэвшигч байгаа. 

Тиймээс намын өмнөх жишгийн дагуу тэрийг нэр дэвшүүлнэ гэж хэлэхээс илүүтэй ард иргэдээс санал авна. Зөвхөн намын гишүүдээс төдийгүй, мэргэжлийн байгууллага, холбоод, бизнес эрхлэгч нараас санал авч МАН-аас дараагийн зургаан жил ерөнхийлөгчөөр ямар хүн ажиллуулахыг манай ард иргэд хүсэн хүлээж байна, тэр хүнийг нэр дэвшүүлнэ. 

Энэ намраас эхэлж хэлэлцүүлэг, санал авах процессыг эхлүүлнэ. МАН ард түмний ерөнхийлөгчийг ард түмнээс нь санал авч гаргах нь зүйтэй гэсэн байр суурьтай байна. Тиймээс өнөөдөр тухайлан нэг хүн нэрлэхгүй. Ямар нэг хүний нэр товлогдсон зүйл байхгүй" гэв. 

Тоглолт эхнээсээ л Испанийн давамгайлал дунд өрнөсөн. Гоолын боломж, бөмбөг эзэмшилт илүү байсан ч Кабо Верде байрласан хамгаалалт, хамгаалалтын ойлголцол маш сайн гэдгээ дэлхий дахинд харуулсан юм. Эсрэгээрээ Испанийн шигшээ багт Ламин Ямаль ус агаар мэт үгүйлэгдэж байлаа. Нэг ёсондоо эсрэг багтаа уншигдхаар тоглосон гэсэн үг. Хэдийгээр Кукурелла, Ферран Торрес нар гоолын хэд, хэдэн боломж үүсгэсэн ч гоол болгож чадаагүй. Кабо Вердегийн 40 настай хаалгал Возиньягийн гайхалтай хаалтуудыг энд дурдах нь зүйтэй. Ялангуяа Оярзабалын бараг орж явсан бөмбөгийг хааж, гоолын дайтай хаалт гүйцэтгэсэн.

Хоёрдугаар хагас ч яг энэ дүр зургаар үргэлжилсэн. Кабо Вердечүүд байрласан хамгаалалтаа зохион байгуулалттай гүйцэтгэж, эсрэг багийн довтолгоонд хана хэрэм мэт л байлаа. Цөхрөнгоо барсан Де ла Фуенте формоо олж амжаагүй Ламин Ямалийг арга буюу талбайд гаргав. Тэр талбайд гармагцаа л унтаад байсан Испанийн довтолгоог сэргээсэн. Ялангуяа Микел Меринод дамжуулалт өгсөн ч цаадах нь үр дүнтэй болгож чадаагүй. Возинья энэ тоглолтод найман хаалт гүйцэтгэсэн. Испанийн гоол орох магадлал 2-оос илүү байсан нь Возинья ямар гайхалтай тоглосныг илтгэнэ. Тийм ч учраас энэ тоглолтын шилдэг тоглогчоор Возинья тодорсон юм.

Монгол Ардын намын Удирдах зөвлөлийн Ажлын албанаас 21 аймаг, 330 сумын хэмжээнд өрнүүлж буй “Ардын нам-Ард түмэндээ” аяны Сүхбаатар аймгийн багийг Удирдах зөвлөлийн гишүүн, УИХ-ын гишүүн М.Мандхай ахлан ажиллаж байгаа юм. Мөн намын Бага хурлын гишүүн Х.Оюунцэцэг, намын дэргэдэх Стратеги академийн судалгаа, эрдэм шинжилгээний секторын эрхлэгч Г.Батсайхан, Сүхбаатар аймгийн Монгол Ардын намын хорооны дарга Д.Амарбат, дэд дарга С.Ганбат, Асгат сумын намын хорооны гишүүн Б.Буд нар уулзалтад оролцлоо.

УИХ-ын гишүүн М.Мандхай Асгат суманд ажиллах үеэрээ намын ахмад зүтгэлтэн гишүүдийнд очиж хүндэтгэл үзүүлэн, гишүүд, дэмжигчдийнхээ санал бодлыг сонсож бодлого шийдвэртээ тусгах, оролцоог хангах “Ардын нам-Ард түмэндээ” аяны талаар тайлбарлаж намын дарга, Ерөнхий сайд Н.Учралын мэндчилгээг дамжууллаа.

Тухайлбал, аймгийн алдарт уяач, ахмад настан Ё.Гүрдорж, Улсын тэргүүний номын санч, намын ахмад зүтгэлтэн, насаараа хөдөөгийн соёлын байгууллагад ажилласан Соёлын тэргүүний ажилтан Ж.Ичинхорлоо, аймгийн алдарт уяач, намын ахмад зүтгэлтэн П.Дамдинжав нарт хүндэтгэл үзүүлсэн юм.

Ахмад гишүүд нам, төрд зүтгэж явсан он жилүүдийн дурсамжаа хуучлахын зэрэгцээ цаашид намын эв нэгдлийг хангах, боловсон хүчний чадавхыг илүү дээшлүүлэх, ажил хөдөлмөрөө хариуцлагатай хийж ард түмнийхээ амьдрал ахуйг дээшлүүлэх, улс орноо хөгжүүлэх үйлсдээ тууштай зүтгэхийг захиж байлаа.

УИХ-ын гишүүн М.Мандхай Асгат сумын Монгол Ардын намын гишүүд, дэмжигчидтэй өргөтгөсөн уулзалт хийхдээ намын дарга, Ерөнхий сайд Н.Учралын “Чөлөөлье” санаачилга, тэтгэврийн шударга тогтолцооны шинэчлэл, өөрийн санаачилсан Хөдөө аж ахуйн тухай хуулийн төсөл зэргийг танилцууллаа.

Байгалийн баялгаа ашиглах ногоон эрчим хүчний чөлөөлөлт, хүн бүр ажиллах хөдөлмөрлөх, бизнес эрхлэхэд тулгардаг саад бэрхшээлийг халж таатай орчныг бүрдүүлэх хууль эрх зүйн чөлөөлөлт, шударга зарчимтай ажиллах авлигын чөлөөлөлт, хүнд суртал хууль журмын хэрэгцээгүй саадаас хувийн хэвшил, иргэдээ чөлөөлөх бодлогыг орон даяар болон орон нутагт хэрэгжүүлэхийг Асгат сумын намын гишүүд дэмжин ирээдүйн ялалт амжилтын төлөө байгаагаа илэрхийлэв.

Уулзалтад оролцсон иргэдийн төлөөлөл хөдөөд дэд бүтцийн хөгжил, орон сууцжуулалт, цэвэр, бохир усны шугам, дулааны хангамж учир дутагдалтай байдаг, суманд аятай тухтай амьдрах нөхцөлөөс болж Асгат сумын иргэдийн тоо жил тутам буурч байгаа нь санаа чилээсэн асуудал болжээ. Мөн эрүүл мэнд, боловсролын тогтолцоо, боловсон хүчний бодлогыг хөндөж, малын гаралтай түүхий эдийг үнэд хүргэх, түүнийг боловсруулах, агуулах савыг бэлдэх шаардлагатайг хэлж байв. 

Мөн уулзалтын үеэр Монгол Ардын намын Бага хурлын гишүүн Х.Оюунцэцэг 1072 хувьцааг өвлүүлэхтэй холбоотой хууль эрх зүйн зохицуулалтын талаар уулзалтад оролцсон гишүүдэд дэлгэрэнгүй тайлбарлаж өглөө.

Гишүүдээ сонсдог, илүү ойр харилцаа холбоотой, гишүүддээ хүрч ажилладаг эргэх холбоотой Монгол Ардын нам байх E4 стратеги, Enam 3.0 дэвшилтэт платформын талаар намын дэргэдэх Стратеги академийн судалгаа, эрдэм шинжилгээний секторын эрхлэгч Г.Батсайхан Асгат сумын намын хороонд танилцуулсан юм.

Сүхбаатар аймгийн Эрдэнэцагаан сумын Хадын булаг багийн “Халтарын говь” гэдэг газар тавдугаар сарын 18-ны өдрийн 17:25 цагт гарсан хээрийн гал түймрийг мөн өдрийн 21:45 цагт цурамд оруулж 22:55 цагт бүрэн унтраасан. Тус аймгийн Онцгой байдлын газрын Эрдэнэцагаан сум дахь 47 дугаар анги, Хилийн цэргийн 0146 дугаар ангийн  нийт 14 алба хаагч, 3 автомашин, 1 мотоциклтойгоор ажиллалаа. 

Сонгуульд ялалт байгуулаад нэгхэн жилийн дараа Засгийн газар, УИХ-ын дарга аа огцруулаад, албан тушаал эрх мэдлийн төлөө алалдан тэмцэлдсээр өнөөдрийг хүрэв. Дээрээ суудлаа олохгүй бол доороо гүйдлээ олохгүй гэдэг шиг засаг төр солигдох болгонд дагаад төрийн бүх шатанд ажил гацдаг, нэг хэсэг нь албан тушаал авах гэж, нөгөө хэсэг нь албан тушаалаасаа мултрах гэж явсаар төрийн бүх шатанд гацаа үүсгэнэ. Парламентын ордноос эхэлсэн Ардын намын зодоон одоо Хот руу орчихлоо, цаашид аймаг, сум гээд төрийн бүх шатанд очих нь. Нэг үгээр Ардын намынхан ард түмнээ бодох завгүй эрх мэдлийн төлөө тэмцэлдэж, албан тушаалын наймаа хийж, зодолдсоор хоёр жилийг үдэв. Монгол ардын намын зодооны гор гарч, өнөөдөр инфляци хоёр оронтой тоонд шилжилж, мах магнаг болж, өргөн хэрэглээний барааны үнэ тэнгэрт хадав. 2024 оны сонгуулийн үр дүнд үнэмлэхүй олонх болж, төр барьж байгаа.

Бүрэн эрхийнх нь тал хувь явчихсан байхад Ардын нам ард түмний амьдралыг сайжруулсангүй, иргэдийнхээ орлогыг нэмэгдүүлэх нэг ч олигтой шийдвэр гаргасангүй, улсынхаа хөгжлийг урагшлуулах бүтээн байгуулалт, том төслүүд хөдөлгөн ажлаа гацааж, албан тушаалаа булаацалдаж дуусаагүй байна. Одоо Ардын намынхан Улаанбаатар гэх том айлаар тоглож эхэллээ. Ардын намынхан үнэмлэхүй олонх болохдоо нийслэлд ч мөн ялалт байгуулж, нийслэлийг удирдаж байгаа. 2024 оны сонгуулиар нийслэлд ялж, хотыг тэр чигтээ МАН удирдаж байгаа. Хоёр жилийн турш парламент, Засгийн газраар тоглож, ээлж дараалан нэгнийгээ унагаж, эрх мэдлээ булаацалдсан бол одоо нийслэл рүү орж, Хотын даргаа чөлөөлөх шийдвэр гаргав. Ингэснээр дахиад дараагийн Хотын дарга, шинэ хотын дарга нь халаа сэлгээ хийсээр 2028 онтой золгох нь.

Ард түмэн, шударга ёс гэсэн худал үгээр халхавчилсан харин эсрэгээрээ Ардын намынхан л сайхан амьдарч, хаана мөнгө байна тэнд Ардын намынхан алалцаж, хаана эрх мэдэл байна тэнд Ардын намынхан л тэмцэлдэж байгааг ард түмэн үзэж бас харж байгаа. Монголчууд, сонгогчид ухаантай болсон шүү, Ардын намынхаан.

https://news.mn/r/2867006/

Энэхүү үйлдэл нь мэдээллийг ямар ч шүүлтүүргүйгээр шууд хүлээн авах эрсдэлтэй бага, өсвөр насны хүүхдүүд даган дуурайж болзошгүй, буруу алхам хийхэд хүргэх буруу сурталчилгаа болж буй гэж олон нийтийн зүгээс шүүмжлэлтэй хандаж байгаа юм.

Тэгвэл Цагдаагийн ерөнхий газрын Хэвлэл мэдээллийн төв, Кибер аюулгүй байдлын зөвлөлөөс "Хүүхдийн амь нас, эрүүл мэнд, сэтгэл зүйд аюул учруулахуйц бичлэгийг цахим орчинд нийтлэхгүй, уриалахгүй байхад анхаарч ажиллахыг" анхааруулсан байна.

-Юуны өмнө нэг зүйлийг тодруулж хэлэх хэрэгтэй. Гэмт хэрэгт хэнийг ч сэжиглэж, шалгах эрх нь хууль хяналтын байгууллагад бий. Энэ бол хууль ёсны процесс. Гэхдээ энэ эрхийг хэрэгжүүлэх арга хэлбэр нь өөрөө хүний эрхийг зөрчихгүй, айдас төрүүлэхгүй байх ёстой. Сүүлийн үед ажиглагдаж байгаа нэг хандлага бол эхлээд хорьж байгаад дараа нь нотлох баримт цуглуулна гэсэн хуучин арга барил хэвээр байна. Энэ нь манай Эрүүгийн процессын шинэчлэлийн зорилготой зөрчилдөж байгаа юм.

-Шинэчлэлийн гол зорилго нь хорьж байгаад хэрэг хүлээлгэдэг тогтолцоог өөрчлөх байсан. Өөрөөр хэлбэл, нотлох баримтад тулгуурласан мөрдөн шалгах ажиллагаа явуулах, хүнийг зайлшгүй тохиолдолд л баривчлах зарчим руу шилжих ёстой байсан юм. Гэтэл бодит байдал дээр хүн байвал хэрэг олдоно гэсэн хандлага бүрэн арилаагүй байна. Энэ нь товчхондоо хууль хэрэгжихгүй байна гэсэн үг.

-Ийм хардлага нийгэмд үүсч байгааг үгүйсгэх аргагүй. Жишээ нь, албан тушаалтан өөрөө дуудагдахад очсон, оргон зайлсан зүйлгүй, нотлох баримт устгасан шинжгүй байхад гэнэт баривчлах шийдвэр гарч байгаа нь олон хүнд эргэлзээ төрүүлж байна. Энэ эргэлзээ өөрөө аюултай. Учир нь хууль хяналтын байгууллагад итгэх итгэл сулрах эрсдэл бий болдог. Тухайлбал, олон нийтийн дунд яригдаж байгаа нэг тохиолдол бол нийслэлийн орлогч дарга Д.Даваадалайтай холбоотой асуудал. Түүнийг дуудсан цагт нь очсон, байршил тодорхой, мөрдөн байцаалтад саад учруулаагүй гэх мэдээлэл бий.

Гэтэл амралтын өдөр удаан байлгаж байгаад шөнө дунд баривчилсан гэх мэдээлэл гарсан нь заавал баривчлах шаардлага байсан уу гэсэн асуултыг дагуулж байна. Энэ бол миний дүгнэлт биш, харин нийгэмд үүсч байгаа эргэлзээ.

-Энэ бол хамгийн ноцтой асуудал. Туулын хурдны зам шиг том төсөл хэрэгжүүлэхийн тулд асар их хариуцлага, зориг хэрэгтэй. Гэтэл төслийг хэрэгжүүлж байгаа хүмүүс улс төрийн шалтгаанаар шалгагдах, баривчлагдах эрсдэлтэй байвал хэн ийм ажлыг хийх вэ. Айдас бий болсон орчинд шийдвэр гаргах хүн цөөрнө. Хариуцлага хүлээхээс хүмүүс зайлсхийнэ. Том төслүүд гацаанд орно. Эцэст нь улс орны хөгжилд шууд сөргөөр нөлөөлнө. Энэ бол энгийн логик шүү дээ. Хамгийн аюултай нь хэрэг хянан шийдвэрлэх процесс болон хуулийн хэрэгжүүлэхтэй холбоотой бүхэл бүтэн буруу систем тогтчихоод байна. Өөрөөр хэлбэл, манайд нэг төрлийн хуулийн хар технологи бий болсон мэт харагддаг. Энэхүү хар технологи хэрэгжихдээ эхлээд сошиал орчинд тухайн хүнийг харлуулна. Олон нийтийн дунд сэжиг төрүүлнэ. Дараа нь хууль хяналтын ажиллагаа эхэлнэ. Ингээд буруу, зөв гэхгүйгээр цэвэр улс төрийн хандлагаар тухайн ажил, тухайн ажил хариуцсан этгээдийг шууд яллах маягаар процесс дуусдаг. Эцсийн дүндээ улс оронд ашигтай, иргэдэд наалдсан, эдийн засгийг өсгөх гол төсөл зогсдог. Энэхүү байдал, энэ систем олон давтагдвал хэн ч эрсдэлтэй шийдвэр гаргахыг хүсэхгүй болно. Хэн ч ажил хариуцах зориггүй болно.

-Үндсэн хуульд хүн бүр хууль, шүүхийн өмнө эрх тэгш байна гэж заасан. Гэвч бодит амьдрал дээр олон нийт хэн нэгнийг улстөрч л бол шууд буруутай гэж хардаг болсон нь нууц биш. Энэ нь өөрөө шүүхийн өмнөх олон нийтийн яллалт болж хувирч байна. Хүн гэм буруутай эсэхийг зөвхөн шүүх тогтоох ёстой. Харамсалтай нь шүүхээс өмнө нийгэм, аль нэг улстөрч хэн дуртай хүнээ гэмт хэрэгтэн, ялтан мэтээр хандлагын хариуцлага тооцож байгаа нь манай өнөөдрийн нийгэмд үүссэн гажиг тогтолцоо гэж хэлж болно.

-Тэгэлгүй яах вэ. Хамгийн түрүүнд эрх зүйн орчин нь ямар байгааг харна шүү дээ. Ийм орчинд гадны хөрөнгө оруулагчид орж ирэх магадлал маш бага. Тэдний хувьд хамгийн чухал зүйл бол таны хэлсэн эрх зүйн тогтвортой орчин. Шударга шүүх, урьдчилан таамаглах боломж. Хэрэв төслийн удирдагч нь улс төрийн шалтгаанаар баривчлагдаж болдог орчин байвал хөрөнгө оруулагчид эрсдэл гэж харна. Улмаар хөрөнгө оруулахаасаа татгалзана. Тиймээс бид хууль, эрх зүйн хувьд ч тэр тогтолцооны хувьд ч тэр нэн тэргүүнд засах хэдэн зүйл бий. Нэгдүгээрт, хууль хяналтын байгууллагын хараат бус байдлыг бодитоор хангах хэрэгтэй. Хоёрдугаарт, баривчлах арга хэмжээг зайлшгүй нөхцөлд тодорхой үндэслэлтэй, ил тод байдлаар хэрэгжүүлэх ёстой. Гуравдугаарт, улс төрийн намууд том төслүүд дээр өрсөлдөх биш, хамтрах шаардлагатай. Засгийн газар, УИХ, орон нутгийн түвшинд уялдаа холбоотой ажиллахгүй бол ямар ч төсөл урагшлахгүй гэдэг нь тодорхой харагдаж байна. Эцэст нь хэлэхэд, хууль засаглаж байгаа оронд хууль хэрэгжих л ёстой. Гэхдээ хууль хэрэгжих нэрийн дор айдас бий болгох ёсгүй. Айдас давамгайлсан нийгэмд хөгжил зогсдог. Хэрэв бид том төсөл хэрэгжүүлдэг, хариуцлага үүрдэг хүмүүсээ хамгаалж чадахгүй бол маргааш Монголд удирдах хүн олдохгүй болох эрсдэл бий. Энэ бол улс төрийн биш, үндэсний хэмжээний асуудал юм.

 

Нэн их хуурайшилттай: Өмнөговь, Сүхбаатар, Дорноговийн ихэнх нутаг, Ховд, Говь-Алтай, Баянхонгор, Өвөрхангай, Дундговийн өмнөд хэсгээр хуурайшилт нэн их байна.

Их хуурайшилттай: Дархан, Сэлэнгэ, Говьсүмбэр, Дорнодын ихэнх нутаг, Завханы өмнөд, Баян-Өлгий, Увс, Төв аймгийн баруун, Өвөрхангай, Дундговь, Дорноговь, хойд хэсэг, Ховд, Говь-Алтай, Баянхонгор, Хөвсгөл, Булган, Хэнтийн зарим газраар хуурайшилт их байна.

Дунд зэргийн хуурайшилттай: Хөвсгөлийн баруун, Завханы хойд, Төв аймгийн зүүн, Архангайн өмнөд, Төв аймгийн зүүн хэсэг, Булган, Хэнтийн зарим газраар хуурайшилтийн зэрэг дунд түвшинд байна.

Иймд иргэд, малчид та бүхэн ой хээрийн бүсэд зорчихдоо галын аюулгүй байдлыг чанд сахиж, ил гал гаргахгүй байхыг онцгойлон анхааруулж байна.

Эх сурвалж: ЦУОШГ

Яллах дүгнэлт үйлдсэн хэргийг тодруулбал, хүний эрүүл мэндийн халдашгүй байдлын эсрэг 182, өмчлөх эрхийн эсрэг 111, хөдөлгөөний аюулгүй байдал, тээврийн хэрэгслийн ашиглалтын журмын эсрэг 77, хүний бэлгийн эрх чөлөө, халдашгүй байдлын эсрэг 13, эдийн засгийн эсрэг 11,  хүний амьд явах эрхийн эсрэг 9, хүний халдашгүй чөлөөтэй байх эрхийн эсрэг 5, авлигын эсрэг болон хүрээлэн буй орчны эсрэг гэмт хэрэг тус бүр 4, олон нийтийн аюулгүй байдал, ашиг сонирхлын эсрэг 3, нийтийн албаны ашиг сонирхлын эсрэг 2, эрүүл мэндийн эсрэг гэмт хэрэгт 1 яллах дүгнэлт үйлдсэн байна.

Өмчлөх эрхийн эсрэг 111 гэмт хэргийг зүйлчлэлээр нь авч үзвэл, хулгайлах 45, залилах 36, дээрэмдэх 8, хөрөнгө завших 6, алдаатай гүйлгээ, андуурагдсан илгээмж, гээгдэл эд хөрөнгө, алдуул мал завших 6, мал хулгайлах 6, эд хөрөнгө устгах, гэмтээх 3, болгоомжгүйгээр эд хөрөнгө устгах, гэмтээх, үрэгдүүлэх 1 хэрэгт яллах дүгнэлт үйлдсэн байна.

- “М....” ХХК нь зохих зөвшөөрөлгүйгээр, үйлдвэрийн байрандаа гурилын хүчиллэг байдлыг шалгах зорилгоор Байгаль орчин, ногоон хөгжил, аялал жуулчлалын сайдын, Эрүүл мэнд, спортын сайдын 2015 оны 10 дугаар сарын 08-ны өдрийн А/356/396 хамтарсан тушаалын 3 дугаар хавсралтад заасан “Монгол Улсад ашиглахыг хязгаарласан химийн хорт болон аюултай бодисын жагсаалт”-д багтсан натрийн гидроксид, этилийн спирт гэх химийн хорт, аюултай бодисуудыг хууль бусаар бусдаас худалдан авч, ашиглан үйл ажиллагаа явуулсан, хадгалсан хэрэгт Эрүүгийн хуулийн 24.3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг (Хуулийн этгээдийн нэрийн өмнөөс химийн хорт, аюултай бодисыг хууль бусаар ашиглан үйл ажиллагаа явуулсан)-т зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж, Баянгол, Хан-Уул, Сонгинохайрхан дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхэд;

- “О...” ХХК нь зохих зөвшөөрөлгүйгээр, “төмрийн хүдэр боловсруулах” чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг үйлдвэрийн байрандаа Байгаль орчин, ногоон хөгжил, аялал жуулчлалын сайдын, Эрүүл мэнд, спортын сайдын 2015 оны 10 дугаар сарын 08-ны өдрийн А/356/396 хамтарсан тушаалын 3 дугаар хавсралтад заасан “Монгол Улсад ашиглахыг хязгаарласан химийн хорт болон аюултай бодисын жагсаалт”-д багтсан натрийн карбонат, гипохлорит зэрэг химийн хорт аюултай бодисуудыг хадгалсан хэрэгт  Эрүүгийн хуулийн 24.3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг (Хуулийн этгээдийн нэрийн өмнөөс химийн хорт, аюултай бодисыг хууль бусаар ашиглан үйл ажиллагаа явуулсан)-т зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж, Дорноговь аймаг дахь Сум дундан анхан шатны шүүхэд;

- Д.З нь  “С...” ХХК-ийн удирдах албан тушаалтан буюу гүйцэтгэх захирлаар ажиллаж байхдаа их хэмжээний татварын өрийг нуух, татвар төлөхөөс зайлсхийх зорилгоор 2023 оны татварын тайлант хугацаанд, үйл ажиллагаа явуулдаггүй “С...” ХХК-иас 22 ширхэг падаанаар 1,8 тэрбум төгрөгийн бараа, үйлчилгээ худалдан авсан мэтээр худал тодорхойлон, хий бичилт хийн худалдан авалтын буцаалт хэсэгт тусгаж, төсөвт төлөх нэмэгдсэн өртгийн албан татварын дүнг 189,7 сая  төгрөгөөр бууруулан татвар төлөхөөс зайлсхийсэн хэрэгт Эрүүгийн хуулийн 18.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг (Татвар төлөхөөс зайлсхийх)-т зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж, Баянгол, Хан-Уул, Сонгинохайрхан дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхэд;

- Б.Э нь “Б...” ХХК-ийн удирдах албан тушаалтан буюу гүйцэтгэх захирлаар ажиллаж байхдаа их хэмжээний татварын өрийг нуух, татвар төлөхөөс зайлсхийх зорилгоор зорилгоор 2024 оны татварын тайлант хугацаанд, үйл ажиллагаа явуулдаггүй “С...” ХХК-иас 19 ширхэг падаанаар 2,3 тэрбум төгрөгийн бараа үйлчилгээг худалдан авсан мэтээр худал тодорхойлж, хий бичилт хийн худалдан авалтын буцаалт хэсэгт тусгаж,  төсөвт төлөх нэмэгдсэн өртгийн албан татварын дүнг 236,6 сая төгрөгөөр бууруулан татвар төлөхөөс зайлсхийсэн хэрэгт Эрүүгийн хуулийн 18.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг (Татвар төлөхөөс зайлсхийх) -т зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж, Өмнөговь аймаг дахь Сум дундын анхан шатны шүүхэд;

- Д.Б нь “Х...” ХХК-ийн удирдах албан тушаалтан буюу гүйцэтгэх захирлаар ажиллаж байхдаа их хэмжээний татварын өрийг нуух, татвар төлөхөөс зайлсхийх зорилгоор 2022 оны татварын тайлант хугацаанд, үйл ажиллагаа явуулдаггүй “С...” ХХК-иас 2 ширхэг падаанаар 3,5 тэрбум төгрөгийн бараа, үйлчилгээ худалдан авсан мэтээр худал тодорхойлж, хий бичилт хийн худалдан авалтын буцаалт хэсэгт тусгаж, төсөвт төлөх нэмэгдсэн өртгийн албан татварын дүнг 359,7 сая төгрөгөөр бууруулан татвар төлөхөөс зайлсхийсэн хэрэгт Эрүүгийн хуулийн 18.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг (Татвар төлөхөөс зайлсхийх) -т зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж, Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Эрүүгинй хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхэд;

- БНХАУ-ын иргэн Z... Х..., Монгол Улсын иргэн Т.А нар нь бүлэглэн НҮБ-ын 1971 оны “Сэтгэцэд нөлөөлөх бодисын тухай конвенц”-ын II жагсаалтад багтсан, метамфетамины агууламжтай сэтгэцэд нөлөөлөх бодисыг 2026 оны 1 дүгээр сарын 27-ны өдөр худалдаалах зорилгогүйгээр, өөрсдөө хэрэглэх зорилгоор  хууль бусаар олж авсан, улмаар 2026 оны 1 дүгээр сарын 29-ний өдөр У... нэртэй зочид буудлын өрөөнд хадгалсан хэрэгт Эрүүгийн хуулийн 20.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг (Хориглосон сэтгэцэд нөлөөт бодисыг худалдаалах зорилгогүйгээр хууль бусаар олж авсан, хадгалсан)-т зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж, Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхэд;

- Д.Н нь Эрүүл мэндийн яамны харьяа Х... төвийн ерөнхий захирлаар ажиллаж байхдаа 2020 оны 5 дугаар сарын 15-ны өдөр “Д...” ХХК-ийн захирал Д.Б-тэй гэрээ байгуулж, 2006 онд үйлдвэрлэгдсэн, эмнэлгийн оношилгооны зориулалттай аппарат болох компьютер томографыг 400 сая төгрөгөөр худалдан авч, “Д ...” ХХК-д эдийн засгийн давуу байдал бий болгосон хэрэгт Эрүүгийн хуулийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт (Албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, бусдад давуу байдал бий болгож, их хэмжээний хохирол учруулсан)-т зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж, Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхэд;

- Б.Д нь ... дүүргийн өрхийн эрүүл мэндийн төвийн даргаар ажиллаж байхдаа албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, 2024 оны 01 дүгээр сараас 2025 оны хугацаанд Эрүүл мэндийн даатгалын сангаас олгосон төсвөөс нийт 194,6 сая төгрөгийг хувийн хэрэгцээндээ зарцуулж, их хэмжээний хохирол учруулсан хэрэгт Эрүүгийн хуулийн 22.12 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт (Хуулийн этгээдийн удирдах албан тушаалтан албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, хувьдаа давуу байдал бий богосон)-т зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж, Дүүргийн Эрүү, Иргэний хэргийн хялбар ажиллагааны анхан шатны тойргийн шүүхэд;

- Ж.Э нь Нийслэлийн өмчит “...” ХХК-ийн гүйцэтгэх захирлаар ажиллаж байхдаа, Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн шийдвэрээр албан тушаалаас нь чөлөөлж,  өөр хүнийг гүйцэтгэх захирлын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээр томилсон байхад өөрт олгогдоогүй албан тушаалын бүрэн эрхийг хэрэгжүүлж, нэр бүхий иргэдийг ажилд авах, мөнгөн урамшуулал олгох, ажлаас халах, ээлжийн амралт олгох болон компанийг төлөөлж иргэд, хуулийн этгээдүүдтэй ажил гүйцэтгэх, түрээс, худалдан авах гэрээнүүдийг байгуулах зэрэг шийдвэрүүдийг гаргаж дураараа аашилсан,

Мөн холбогдох хууль, дүрэм, журмыг зөрчиж, албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглан “К...” ХХК-тай 210 сая төгрөгийн гэрээг шууд байгуулж, бусдад давуу байдал бий болгосон, эрх бүхий албан тушаалтны тушаал, шийдвэргүйгээр өөртөө 15 сая төгрөгийн цалин бодуулах, өөрийн хамаарал бүхий “Б....” ХХК-ийн зохион байгуулсан үйл ажиллагааны зардалд 65,1 сая  төгрөгийг гаргуулж, өөртөө давуу байдал бий болгосон хэрэгт Эрүүгийн хуулийн 22.11 дүгээр  зүйлийн 1 дэх хэсэгт (Нийтийн албан тушаалтан дураар аашлах), 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг (Албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, бусдад, өөртөө  давуу байдал бий болгосон)-т зааснаар Баянгол, Хан-Уул, Сонгинохайрхан дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхэд тус тус шилжүүллээ. 

Өчигдөр буюу пүрэв гарагт чуулганаар хэлэлцэх эсэхийг шийдэж 101 гишүүн хуралд оролцов. Ингээд 56.4 саналаар хэлэлцэхээр боллоо. Ер нь бол Ерөнхийлөгчийн хууль урагшилж байна. Энэ хэрээр нийгэмд сэдэв, ордонд талцал хуваагдал даамжрав. Энэ хууль дээр эргээд л МАН салж сарниж байх шиг. МАН байтугай эсэргүүцээд сууж байх ёстой АН хүртэл хуваагдлаа. АН байтугай ИЗНН хүртэл голоороо салав. ХҮН нам хүртэл хүнээ байв.

Мөн айхавтар юм болж байна. Эдгээр улс төрийн хүчнүүд дээр товч дүгнэлт өгье. Аль ч намын гишүүн байсан шууд ил цагаан чуулганы танхимд ирж суугаад улаан нүүрээрээ саналын кноп дарснууд нь ОК шүү. Харин шалтгаангүйгээр алга болсон УИХ-ын гишүүн О.Алтангэрэл, С.Амарсайхан, Д.Батбаяр, Г.Дамдинням, Д.Жаргалсайхан, П.Мөнхтулга, Ц.Туваан, Г.Уянгахишиг нар бол аймхайчууд юм. Гадаад томилолттой гээд бултсан Х.Баттулга, Д.Ганмаа, Т.Доржханд, Х.Жангабыл, Ж.Золжаргал, Г.Лувсанжамц, Б.Мөнхсоёл, О.Номинчимэг, Л.Соронзонболд, Д.Үүрийнтуяа нар бол нэг хурган зальтнууд, үнэн нүүр царайнууд. Эмнэлгийн чөлөөтэй гэх Х.Болормаа, Л.Мөнхбаатар, С.Эрдэнэбат эд нарыг яалтай билээ. Чөлөөтэй гэх Б.Уянга гэж гишүүн гарсан. Энэ дүр зураг, хандлага бол олон юмны илэрхийлэл. Ер нь дуулиантай санал хураалт гэж болно. Эгүүлэн татах хуулийн тухайд УИХ-ын гишүүдэд өөрсдөд нь маш халгаатай хууль юм шүү. Гэвч дэмжиж, батлагдах зам дээрээ явж байна.Одоо ингээд байнгын хороодоор хэлэлцэгдэнэ. Өнөөдрийн өнгө 50+1 гэсэн байдлаар явсаар хаана хүрэх нь үү. Уг нь ахиулмааргүй, газар авахуулмааргүй байгаа юм.

Анхнаасаа “Ардчиллын суурь үндэс болсон Монголын парламентын дархлааг сулруулж, эрх зүйн чадамж, бүрэн эрхт байдлыг алдагдуулан, парламентын ардчиллыг саармагжуулахад хүргэж болзошгүй тус хуулийн төслийг Улсын Их Хурал хэлэлцэх нь зөв, эсэх тухай...”-д гишүүд олонхоороо эргэлзэх хэрэггүй л байсан юм. Шууд л буцаах, унагах байх гэж хүмүүс харж хүлээж байлаа. Тэгсэнгүй, ямар нэг хүчирхэг зүйлийн нөлөөгөөр үргэлжилж байна.

Гэвч бүх зүйл дуусчихаагүй байна. Гараан дээрээ л явна. Одоо УИХ-ын шат шатанд тухайн хуулийн зүйл заалт нэг бүр дээр гишүүд нягт, чамбай ажиллах ёстой. Ардчиллын дархлаанд халдаж болох үг, үсэг бүрийг авч хая. Жишээ нь: ЁС ЗҮЙ гэдгийг яаж хуульчлах юм. Дэлхийн жишиг ямар байдаг юм. Угаасаа хуульчлагдаж болдоггүй ганц зүйл нь ЁС СУРТАХУУН юм уу... Үүнийг маш тодорхой болгох ёстой. Судлаачид, том улстөрчдийн ярьж бичиж байгаа шиг “Ёс зүй бол хаана ч хуульчлагддаггүй зүйл юм” гэдгээ баривал энэ хууль угаасаа ач холбогдолгүй болно. Хэрэвзээ хүчээр “Ингэж хуульчилж болно...” гээд бярдвал үр дагавар нь юу болох вэ. Хэн нэг нөлөө бүхий этгээдийг хэл амаар доромжиллоо гэсэн шалтгаанаар хуулийн зүйл заалт тулгаж “Эгүүлэн татвал” энэ нь ардчилсан парламент ёсонд хэр нийцэх вэ. Мууг нь дуудаж, мулзалж байж л цайчихсан луйварчдын шуналыг хазаарлаж байгаа шүү дээ. Тиймгүй болчихвол яах вэ. 126 дотроос эхлээд таван гишүүнийг “Эгүүлэн татахад” Монголын төрийн эрх барих дээд байгууллага шууд айдас хүйдэст автана. Бусад засаглал парламент ёсны дээр нь гарч сууна. Гүйцэтгэх засаглал, Шүүх засаглал орой дээр заларна. Бидний хувь заяаг шийднэ. Тэдний жадны үзүүр, сэлэмний ир нь Үндсэн хуулийн Цэц байх болно. Ерөнхийлөгчийн нөлөө тэнгэрийн луу мэт болно.

Ер нь ардчилал мөхөж, ардчилсан үзэл санааг маань үргэлж дэмжиж, тэтгэж ирсэн гурав дахь ч гүрнүүд нүүр буруулна... Цааш үргэлжлүүлбэл коммунизм, социализм, авторитар дэглэм л ханхална даа. Ард түмнээсээ сонгогдсон Ардын засгийн эзэд мөн л юм бол УИХ-ын гишүүд та бүхэн одоо ажилла.

Наад Эгүүлэн татах хуулиа байнгын хороо, бусад хэлэлцүүлгүүдийн шатанд таслан зогсоо. Өөрсдийнхөө үед Монголын парламентыг булшилсан нэрээр түүхэнд битгий үлдээрэй.